Միլիոն տարվա հնության գանգը վերաձևում է մարդու ծագման պատմությունը
Չինաստանում հայտնաբերված մոտ մեկ միլիոն տարվա հնության մարդկային գանգը գիտնականներին հանգեցրել է այն եզրակացության, որ Homo sapiens-ը սկսել է ձևավորվել առնվազն կես միլիոն տարի ավելի շուտ, քան նախկինում էր ընդունված։ Նոր հետազոտության հեղինակները նաև պնդում են, որ մենք շատ ավելի երկար ժամանակ ենք համակեցել մեր «քույր» տեսակների՝ ներառյալ նեանդերթալցիների հետ։ Գիտնականների խոսքով՝ այս բացահայտումը «ամբողջությամբ փոխում է» մարդու էվոլյուցիայի մասին մեր պատկերացումները։ Սակայն ոլորտի այլ մասնագետներ նշում են, որ ուսումնասիրության եզրակացությունները հավանական են, բայց դեռևս անվիճելի չեն։ Աշխարհի առաջատար գիտական պարբերականներից մեկում՝ Science-ում հրապարակված հոդվածը մեծ զարմանք է առաջացրել հետազոտական խմբի մոտ, որտեղ ընդգրկված էին ինչպես չինական համալսարանի, այնպես էլ Մեծ Բրիտանիայի Բնական պատմության թանգարանի գիտնականներ։ Նախնական ուսումնասիրությամբ գտածոն համարվել էր Homo erectus-ի՝ մեծ ուղեղով առաջին մարդու նախնու գանգ, քանի որ այն թվագրվում էր մեկ միլիոն տարվա հնությամբ։ Սակայն մանրակրկիտ վերլուծությունից հետո պարզվել է, որ այն պատկանում է ոչ թե erectus-ին, այլ Homo longi-ին՝ տեսակ, որը համարժեք զարգացման մակարդակում է եղել նեանդերթալցիների և Homo sapiens-ի հետ։ Գենետիկական տվյալները վկայում են, որ Homo longi-ն գոյություն է ունեցել նեանդերթալցիների և sapiens-ի կողքին։ Եթե Yunxian 2 անունը ստացած այս գանգը իսկապես ապրել է մեկ միլիոն տարի առաջ, ապա, ըստ գիտնականների, մեր նախնական նախատիպերն ու նեանդերթալցիների վաղ ձևերը նույնպես կարող էին գոյություն ունենալ այդ ժամանակ։ Այս եզրակացությունը, ըստ Լոնդոնի Բնական պատմության թանգարանի պրոֆեսոր Քրիս Սթրինգերի, մարդուն բնորոշ մեծ ուղեղի ձևավորման պատմությունը հետ է մղում առնվազն կես միլիոն տարով։ Նրա համոզմամբ՝ Homo sapiens-ի մեկ միլիոն տարվա հնությամբ մնացորդներ աշխարհում դեռևս կարող են գտնվել։ Գիտնականները գանգի տեսակի ու տարեթվի որոշման համար օգտագործել են երկու մեթոդ՝ գանգի ձևի և գենետիկ տվյալների համադրումը։ Երկուսն էլ հանգեցրել են նույն արդյունքին։ Սակայն մասնագետների մի մասը, այդ թվում՝ Կեմբրիջի համալսարանի էվոլյուցիոն գենետիկ Աայլվին Սքելլին, զգուշացնում է, որ և՛ գենետիկ, և՛ հնագիտական տվյալների հիման վրա ժամանակագրական ճշգրիտ գնահատումներ տալը
չափազանց բարդ է։ Աֆրիկայում Homo sapiens-ի ամենահին մնացորդները թվագրվում են մոտ 300 հազար տարվա հնությամբ։ Սա հարց է առաջացնում՝ արդյոք մեր տեսակն առաջինը ձևավորվել է Ասիայում։ Սակայն Սթրինգերը շեշտում է, որ դեռ բավարար ապացույցներ չկան։ Նոր ուսումնասիրությունը ենթադրում է, որ sapiens-ը, նեանդերթալցիներն ու Homo longi-ն համակեցել են մոտ 800 հազար տարի, ինչը նախորդ պատկերացումներից զգալիորեն երկար է։ Սա նաև հնարավորություն է տալիս դասակարգել այն բազմաթիվ մնացորդները, որոնք գիտնականները երկար ժամանակ չեն կարողացել տեղավորել մարդու էվոլյուցիոն ծառի մեջ։ «Մարդու էվոլյուցիան ծառի է նման, որտեղ մի քանի ճյուղեր գոյակցել են ու միմյանց հետ անգամ խաչասերվել։ Իսկ այս արդյունքները ցույց են տալիս, որ երեք հիմնական ճյուղերը՝ sapiens-ը, նեանդերթալցիներն ու Homo longi-ն, համակեցել են գրեթե մեկ միլիոն տարի»,- նշում է պրոֆեսոր ՍիՋուն Նին։ Yunxian 2-ի և նրա հետ հայտնաբերված մյուս գանգերի վնասված վիճակը սկզբում խոչընդոտել էր ճշգրիտ դասակարգմանը։ Սակայն գիտնականները դրանց վերականգնումն իրականացրել են համակարգչային մոդելավորման և 3D տպագրության միջոցով՝ հնարավորություն ստանալով վերագնահատել ու ճիշտ դասակարգել գտածոները։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
