Ցավոտ հարցեր ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի համար. Թրամփի սպառնալիքները Գրենլանդիայի վերաբերյալ
Ցավոտ հարցեր ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի համար. Թրամփի սպառնալիքները Գրենլանդիայի վերաբերյալ Այսօր առավոտյան Փարիզում հանդիպել է այսպես կոչված «Կամքի կոալիցիան», որը հիմնականում կազմված է եվրոպացի առաջնորդներից: Նրանք ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ներկայացուցիչների հետ քննարկել են Ուկրաինայի համար կայուն խաղաղության համաձայնագրի առաջընթացը: Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին պնդում է, որ Ռուսաստանի հետ պատերազմն ավարտելու պլանը «90 տոկոսով պատրաստ է»: Սենյակում ոչ ոք չէր ուզում վտանգել ամերիկացիների աջակցությունը: Սակայն այդ շքեղ փարիզյան հանդիպմանը կար մեծ «փղի» ներկայություն, և մթնոլորտը չափազանց լարված էր: Վերջին օրերի իրադարձությունները՝ Թրամփի վարչակազմի վիճահարույց միջամտությունը Վենեսուելայում և նախագահի հայտարարությունը, որ «ազգային անվտանգության տեսանկյունից մեզ պետք է Գրենլանդիան», չէին կարող անտեսվել: Գրենլանդիան աշխարհի ամենամեծ կղզին է՝ Գերմանիայից վեց անգամ մեծ: Այն գտնվում է Արկտիկայում և Դանիայի ինքնավար տարածք է: Փարիզյան հանդիպմանը Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը նստած էր Թրամփի հզոր ներկայացուցիչների՝ հատուկ բանագնաց Սթիվ Վիտկոֆի և նախագահի փեսա Ջարեդ Քուշների դիմաց: Եվրոպացի գործընկերները ճնշում էին նրան չսրել հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ Գրենլանդիայի շուրջ, որպեսզի չվտանգվի Ուկրաինային ամերիկյան աջակցությունը: Եվրոպացի առաջնորդները նախընտրում էին առանձին քննարկել Գրենլանդիան և Ուկրաինան: Սակայն Վաշինգտոնից և Կոպենհագենից աճող քաղաքական լարվածության պայմաններում Փարիզում ներկա խոշոր եվրոպական երկրների ղեկավարները հայտարարություն տարածեցին. «Գրենլանդիան ՆԱՏՕ-ի մաս է: Արկտիկայի անվտանգությունը պետք է ապահովվի համատեղ՝ ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցների հետ, ներառյալ ԱՄՆ-ը»: Հայտարարությանը դրական արձագանքեց Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը, սակայն քննադատները նշում են, որ այն ուշացած էր և սահմանափակ ստորագրություններով չէր ցույց տալիս եվրոպական միասնություն: «Եթե բոլոր 27 ԵՄ անդամները և ՆԱՏՕ-ի դաշնակից Մեծ Բրիտանիան համատեղ հայտարարեին դանիական ինքնիշխանության աջակցության մասին, դա Վաշինգտոնին հզոր ազդանշան կուղարկեր», - ասաց Եվրոպական արտաքին հարաբերությունների խորհրդի (ECFR) փորձագետ Կամիլ Գրանդեն: Փարիզյան հանդիպման իրոնիան ակնհայտ է: Եվրոպացի առաջնորդները, ներառյալ ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ-ի ներկայացուցիչները, փորձում են համոզել Թրամփի վարչակազմին պաշտպանել եվրոպական երկրի (Ուկրաինայի) ինքնիշխանությունը արտաքին ագրեսիայի (Ռուսաստանի) դեմ, մինչդեռ ԱՄՆ-ը վերջերս ռազմական միջամտությամբ գրավել է Վենեսուելայի նախագահին և շարունակում է սպառնալ մեկ այլ եվրոպական երկրի (Դանիայի) ինքնիշխանությանը: Ավելին՝ Դանիան և ԱՄՆ-ը ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներ են: Կոպենհագենի կարծիքով՝ նրանք շատ մոտ են: Եթե Թրամփը կյանքի կոչի Գրենլանդիան ԱՄՆ վերահսկողության տակ բերելու իր ցանկությունը, դա կդառնա գոյաբանական սպառնալիք ոչ միայն ՆԱՏՕ-ի, այլև ԵՄ-ի համար: Թրամփը նախկինում էլ է խոսել Գրենլանդիան վերահսկելու իր վճռականության մասին՝ առաջարկել գնել այն կամ չբացառել ուժի կիրառումը: Կիրակի օրը նա պնդեց, որ կղզին «չափազանց կարևոր է, այնտեղ ամենուրեք ռուսական և չինական նավեր են: Մեզ պետք է Գրենլանդիան ազգային անվտանգության համար, իսկ Դանիան չի կարողանա դա անել»: Դանիան հերքում է այդ պնդումը: Վերջերս այն խոստացել է ներդրումներ անել Գրենլանդիայի պաշտպանության մեջ՝ ներառյալ նավեր, անօդաչու թռչող սարքեր և ինքնաթիռներ: Երկկողմ համաձայնագրով ԱՄՆ-ն արդեն ունի ռազմաբազա Գրենլանդիայում՝ սառը պատերազմի սկզբից: Այնտեղ անձնակազմը կրճատվել է մինչև 200-ի, և ԱՄՆ-ը երկար ժամանակ անտեսել է Արկտիկայի անվտանգությունը: Դանիան բաց է ավելի մ
եծ ամերիկյան ներկայության համար, բայց Թրամփի միակողմանի գործողությունների սպառնալիքի պայմաններում Ֆրեդերիկսենը երկուշաբթի օրը հայտարարեց, որ նախագահի ցանկությունը լուրջ վերաբերմունք է պահանջում: Վենեսուելայի իրադարձություններից հետո եվրոպացի գործընկերները հենց այդպես են վարվում: ԵՄ մի պաշտոնյա անանուն հայտարարեց. «Այս իրավիճակը կրկին ընդգծեց Եվրոպայի հիմնարար թուլությունը Թրամփի նկատմամբ»: Դանիայի հարևանները անմիջապես աջակցություն հայտնեցին, բայց սկզբում լռություն էր Եվրոպայի «մեծ եռյակից»՝ Լոնդոնից, Փարիզից և Բեռլինից: Հետագայում Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Կիր Սթարմերը, Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերզը և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարեցին, որ կղզու ապագան որոշում են միայն Դանիան և Գրենլանդիան: Սակայն ԱՄՆ-ի ուղղակի քննադատություն չկար: Թրամփի կոշտ ոճը եվրոպացի դաշնակիցներին շատ անհանգիստ է դարձրել: Նրանք նախընտրում են կառավարել նախագահին՝ պահպանելու երկկողմ հարաբերությունները, քան դիմակայել նրան: Մեծ տերությունների քաղաքականության նոր աշխարհում Եվրոպան կողքին է մնում և վտանգվում է ջախջախվել: ԵՄ-ը խոստանում է ավելի մեծ դեր խաղալ համաշխարհային ասպարեզում, բայց Թրամփի առջև թույլ է երևում: Նախկին ՆԱՏՕ-ի դեսպան Ջուլիան Սմիթը նշեց, որ այս իրավիճակը «վտանգում է կոտրել ԵՄ-ը» և գոյաբանական դիլեմա է ՆԱՏՕ-ի համար: Դանիայի վարչապետը զգուշացրեց, որ ԱՄՆ-ի միակողմանի գործողությունները կարող են ընդհանրապես կոտրել ՆԱՏՕ-ն: ՆԱՏՕ-ի պայմանագիրը չի տարբերակում արտաքին հարձակումը դաշնակցի հարձակումից, և Հոդված 5-ը չի կիրառվում ներքին կոնֆլիկտների դեպքում: Եվրոպայում անհանգստությունը մեծ է: Խոշոր եվրոպական տերությունները հայտարարեցին Արկտիկայի անվտանգության մասին ՆԱՏՕ-ի շրջանակներում, բայց որքա՞ն հեռու կգնան Դանիայի ինքնիշխանությունը պաշտպանելու համար: Սպիտակ տան պաշտոնյան CNN-ին ասել է. «Ոչ ոք ռազմական ուժով չի պայքարի ԱՄՆ-ի դեմ Գրենլանդիայի ապագայի համար»: Գրանդեն ընդգծեց, որ Գրենլանդիայի շուրջ լարվածությունը կրկին ցույց է տալիս եվրոպացիների անհրաժեշտությունը՝ նվազեցնել անվտանգության կախվածությունը ԱՄՆ-ից և խոսել մեկ ձայնով:
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
