Բոուեն․ Դիվանագիտությունը փլուզման եզրին՝ Իսրայելի հարվածներից հետո Կատարում
Գրեթե մեկ տարի առաջ ես Դոհայում հարցազրույց էի վերցնում ՀԱՄԱՍ-ի առաջնորդ և գլխավոր բանակցող Խալիլ ալ-Հայյայից։ Մենք հանդիպեցինք մի տանը, ոչ հեռու այն շենքից, որը երեքշաբթի կեսօրին հարվածի էր ենթարկվել Իսրայելի կողմից։ Պատերազմի հենց սկզբից ալ-Հայյան գլխավորում էր ՀԱՄԱՍ-ի բանակցությունները՝ հաղորդակցվելով իսրայելցիների և ամերիկացիների հետ՝ կատարյան ու եգիպտացի միջնորդների միջոցով։ Հրադադարների հնարավոր պահին նա և մյուս ղեկավարները, որոնք նույն օրը թիրախավորվեցին, գտնվում էին ընդամենը մի քանի քայլ հեռու իսրայելական ու ամերիկյան պատվիրակություններից։ Հարվածի պահին նրանք քննարկում էին ԱՄՆ-ի վերջին առաջարկները՝ Գազայի պատերազմը կանգնեցնելու և մնացած իսրայելցի պատանդներին ազատ արձակելու վերաբերյալ։ Իսրայելի արագ հայտարարությունը կատարվածի մասին անմիջապես սոցիալական ցանցերում տարածեց կասկածներ, թե ամերիկյան առաջարկները պարզապես խայծ էին՝ ՀԱՄԱՍ-ի ղեկավարությանը մեկ վայրում հավաքելու համար։ Անցած տարվա հոկտեմբերի 3-ին, երբ ալ-Հայյան եկավ մեր հանդիպմանը՝ համեստ առանձնատուն, զարմացա՝ որքան քիչ անվտանգություն կար։ Մենք հանձնում էինք մեր հեռախոսները, նա մտավ տուն՝ երկու թիկնապահով։ Դրսում քաղաքացիական հագուստով կատարյան ոստիկաններ նստած էին մեքենայում։ Բայց նույնիսկ հարյուրավոր թիկնապահները չէին կարող կանխել օդային հարվածը։ Այնուամենայնիվ, ալ-Հայյանն ու իր թիմը հանգիստ ու վստահ էին։ Կատարն, ըստ նրանց, պետք է ապահով վայր լիներ։ Մի քանի ամիս առաջ՝ 2024-ի հուլիսի 31-ին, Իսրայելը սպանել էր ՀԱՄԱՍ-ի քաղաքական առաջնորդ Իսմայիլ Հանիյեին Թեհրանում՝ նախագահ Մասուդ Փեզեշկյանի երդմնակալության օրը։ Այդ ժամանակ էլ ես մտահոգված էի՝ արդյոք անվտանգ է հանդիպել ալ-Հայյայի հետ։ Բայց ինչպես նա, այնպես էլ ես կարծում էի, որ Կատարն անպայման պաշտպանված տարածք է։ Վերջին տասնամյակներին Կատարն իրեն ներկայացրել է որպես Մերձավոր Արևելքի «Շվեյցարիա»․ այն վայր, որտեղ անգամ թշնամիները կարող են պայմանավորվածությունների գալ։ Ամերիկացիները այստեղ էին բանակցում Աֆղանի թալիբների հետ։ Իսկ 2023-ի հոկտեմբերի 7-ի հարձակումներից հետո Դոհան դարձավ հրադադարների շուրջ բանակցությունների կենտրոնը։ Սակայն խաղաղության ջանքերը, որոնք վարում էր նախագահի հատուկ բանագնաց Սթիվ Վիթկոֆը, արդեն խարխլված էին։ Իսկ այժմ, ինչպես ձևակերպեց մի բարձր մակարդակի արևմտյան դիվանագետ․ «այլևս դիվանագիտություն գոյություն չունի»։ Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարել է, որ երկրի թշնամիները երբեք հանգիստ քնելու հնարավորություն չեն ունենալու և պետք է պատասխան տան 2023-ի հոկտեմբերի 7-ի հարձակումների համար։ Իսրայելի բանակի հարձակումը Գազայում գնալով ուժգնանում է։ Դոհայի հարվածից ժամեր առաջ Իսրայելի զինուժը Գազայի քաղաքի բոլոր բնակիչներին հորդորեց տեղափոխվել հարավ։ Ենթադրվում է՝ մոտ մեկ միլիոն քաղաքացի կարող է տուժել։ Հեռուստաեթերով իր ելույթում Նեթանյահուն դիմեց գազացիներին․ «Մի լսեք այս մարդասպաններին։ Պայքարեք ձեր իրավունքների ու ապագայի համար։ Խաղաղություն կնքեք մեզ հետ։ Ընդունեք նախագահի առաջա
րկը։ Մի վախեցեք, դուք կարող եք դա անել, և մենք խոստանում ենք այլ ապագա։ Բայց նախ պետք է ազատվեք այս մարդկանցից»։ Սակայն Գազայում Նեթանյահուի խոսքերը հազիվ թե ազդեցություն թողնեն․ Իսրայելը ավերել է հարյուր հազարավոր մարդկանց տները, հարվածել է հիվանդանոցների, համալսարանների ու դպրոցների։ Սովն ու հումանիտար ճգնաժամը տարածվել են ողջ տարածքով, և բնակիչների հարկադրական տեղահանությունը միայն ավելի է սեղմում մահաբեր ճնշումը։ Արդեն ավելի քան 60 հազար պաղեստինցի է սպանվել Գազայում, որոնց մեծ մասը՝ քաղաքացիական բնակչություն։ Նեթանյահուն հետապնդվում է Միջազգային քրեական դատարանի կողմից՝ պատերազմի հանցագործությունների համար, իսկ Իսրայելը քննվում է Միջազգային դատարանում՝ ցեղասպանության մեղադրանքով։ Դոհայի հարվածը ցույց է տալիս, որ Նեթանյահուն և իր կառավարությունը պատրաստ են ճնշում գործադրել բոլոր ճակատներում, ոչ միայն Գազայում։ Նրանք վստահ են, որ ամերիկյան աջակցությամբ իրենց բանակը կարող է պարտադրել իրենց կամքը։ ԱՄՆ-ը, թեև Կատարին համարում է կարևոր դաշնակից ու այնտեղ ունի խոշոր ռազմաբազա, հազվադեպ քննադատություն հնչեցրեց։ Բայց Նեթանյահուն կարծես վստահ է, որ Դոնալդ Թրամփը, միակ առաջնորդը, ում նա պարտավոր է լսել, սահմանափակվելու է միայն պայմանական դժգոհությամբ։ Իսրայելի հարձակումը շարունակվում է։ Իսկ այս ամսվա վերջին, երբ ՄԱԿ-ում նախատեսվում է Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Կանադայի, Ավստրալիայի և մի շարք այլ երկրների կողմից Պաղեստինի անկախության ճանաչումը, Նեթանյահուի ծայրահեղական նախարարները կրկին պահանջելու են արձագանքել՝ Արևմտյան Ափում բռնակցելով պաղեստինյան տարածքները։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
