ԻՍՐԱՅԵԼԻ ՎԵՐՋԻՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ ԻՐԱՆՈՒՄ ԿԱՐՈՂ Է ՆՊԱՍԱԿԱՆ ԼԻՆԻ ՄԻԱՎՈՐՈՒՄԸ, ԲԱՅՑ ԱՅՍ ԿԱՅԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՐԴՅՈՔ Է
Իսրայելի հստակ նպատակներից բացի՝ ոչնչացնել Իրանի միջուկային հնարավորությունները, որոնք ընկալվում են գոյության սպառնալիք՝ վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն ունի ավելի լայն ծրագիր՝ Թեհրանում ռեժիմի փոփոխություն: Նրա հույսն է, որ վերջին հարվածները կհանգեցնեն անկայունության և կործանման՝ իսլամական հանրապետության տապալմանը: Նեթանյահուն հայտարարեց, որ «ժամանակն է, որ իրանցի ժողովուրդը միավորվի իր դրոշի և պատմական ժառանգության շուրջ՝ ազատվելով հալածող ու բռնապետ ռեժիմից»: Իրանում մեծ դժգոհություն կա տնտեսական վիճակից, խոսքի ազատության, կանանց և ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների սահմանափակումներից: Իսրայելի հարձակումները իրական վտանգ են ստեղծում Իրանի ղեկավարության համար: Հաղթահարվել են Իրանի Իսլամական հեղափոխական պահակախմբի (ԻՀՊԿ) հրամանատարները, զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետը և այլ բարձրագույն պաշտոնյաներ, սակայն հարձակումները դեռ շարունակվում են: Իրանն պատասխան հարվածներ է հասցրել՝ նշելով, որ դիպուկ հարվածներ է հասցրել «տասնյակ նպատակակետերի, ռազմական կենտրոնների և ավիաբազաների»: Հակահարվածներից հետո Նեթանյահուն խոստացավ, որ «ավելի շատ հարվածներ են սպասվում»: Հնարավոր է, որ Իսրայելը նպատակաուղղված հարվածներ հասցնի Իրանի այլ առաջնորդների: Նեթանյահուն հաշվում է, որ այս հարվածներն ու սպանությունները կխափանեն ռեժիմը և կբացեն ժողովրդական ապստամբության ճանապարհը, բայց սա մեծ ռիսկ է: Չկա որևէ երաշխիք, որ նման զարգացում կլինի, կամ թե ինչ ուղղությամբ կշարունակվի իրավիճակը: Իրանում ամենակարևոր իշխանությունը պահում են զինված ուժերի և տնտեսության վերահսկողներ՝ հիմնականում ԻՀՊԿ-ի և այլ ոչ ընտրված մարմինների հենարա՞կները: Նրանք արդեն իշխանության մեջ են և կարող են երկրի կուրսը դարձնել ավելի հակամարտային: Անհնարին չէ նաև, որ ռեժիմի տապալումից հետո երկիրը ընկնի խռովության և անկայունության մեջ, ինչը Մերձավոր Արևելքի վրա մեծ ազդեցություն կունենա՝ հաշվի առնելով շուրջ 90 միլիոնանոց բնակչությունը: Իսրայելի ցանկությունը տեսնում է ուժերի փոփոխություն՝ կառավարելի ուժի գալով, սակայն մեծ հարց է՝ ով կարող է լինել այդ փոխարինողը: Վերջին տարիներին իրանական ընդդիմությունը մասնատված է, և չկա պարզ լիդեր կամ միավորված ուժ: 2022 թվականի «Կանայք, կյանք, ազատություն» շարժումից հետո մի քանի ընդդիմադիր խմբեր փորձեցին միավորել հակառեժիմային խմբերին, սակայն գաղափարների տարաձայնությունների պատճառով դա շարունակական չդարձավ: Իսրայելի ղեկավարությունը կարող է նախապատվություն տալ որոշ ընդդիմադիր խմբերին կամ անձանց, օրինակ՝ նախկին կրոն.prինց Ռեզա Պահլավիին՝ 1979 թվականի Իսլամական հեղափոխությունից հետո երկրից հեռացած Շահի որդուն, որը ակտիվորեն փորձում է ազդել միջազգային աջակցության վրա և վերջին տարիներին այցելել է Իսրայել: Նրա ազդեցությունը դեռ անհստակ է՝ ռեժիմի փոփոխություն
ապահովելու հարցում: Կա նաև «Մուջահիդին-ե Խալք» (MEK) խմբավորումը, արտերկրում գործող ընդդիմադիր կազմակերպություն, որը կողմ է Իսլամական հանրապետության տապալմանը, բայց դեմ է մոնարխիայի վերականգնմանը: Նախկինում նրանք աջակցում էին Շահին և 1980-ականներին Իրանի հետ պատերազմի ժամանակ համագործակցել Սադամ Հուսեյնի հետ, ինչը նրանց էապես չհայտնեց քողարկված: MEK-ն շարունակում է ակտիվ լինել, ունի աջակցություն ԱՄՆ-ում, բայց ավելի քիչ ազդեցություն, քան Դոնալդ Թրամփի կառավարման ժամանակ: Այժմ ընդդիմադիր քաղաքական այլ ուժեր նույնպես գոյություն ունեն՝ սկսած աշխարհիկ դեմոկրատական շարժումներից մինչև խորհրդարանական մոնարխիա ձգտող խմբեր: Վերջին հարձակումների լիարժեք գնահատականը դեռ վաղ է տալ, սակայն անցյալ տարվա իրանական և իսրայելական մարտերում Իրանն առավելապես ոչ միանշանակ չընկալվեց որպես ռեժիմի տապալման հնարավորություն, չնայած, որ այդ իրավիճակները ամենևին նման չէին այս տարվա հարձակումների վնասների չափին: Հարց է նաև՝ ի՞նչ է այժմ Իրանի վերջնական նպատակը: Չնայած Իսրայելի մի քանի տեղերի հարվածներին, Իրանը շատ ընտրանքներ չունի: Կան առաջարկներ՝ սկսել բանակցություններ ԱՄՆ-ի հետ՝ լարվածությունը նվազեցնելու համար, սակայն Իրանի ղեկավարների համար դա դժվար է, քանի որ նշանակում է պարտության ընդունում: Մյուս ճանապարհը պատասխան հարվածների շարունակումն է Իսրայելի դեմ, ինչը նրանք ամենայն հավանականությամբ նախընտրում են: Սակայն դա կարող է բխեցնել Իսրայելի նոր հարձակումներին: Թեհրանը նախկինում սպառնացել է հարվածներ հասցնել ԱՄՆ բազաներին, դեսպանություններին և տարածաշրջանի կարևոր օբյեկտներին, բայց դա դժվար է և անմիջապես ԱՄՆ-ը կմտցնի հակամարտության մեջ, ինչը Թեհրանին ամենաքիչն է պետք: Այս ընտրանքները հեշտ չեն, և դրանց հետևանքները դժվար է կանխատեսել: Վիճակը դեռևս անհասկանալի է, և միայն ժամանակը ցույց կտա, թե ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել:
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
