Եթովպիան խաղաքարտեր է փոխում Նեղոսի ջրերի հարցում՝ իր հսկայական ամբարտակով
Ավելի քան տասնամյակ Եգիպտոսի հետ դիվանագիտական պայքարում հաղթելով՝ Եթովպիան պատրաստվում է պաշտոնապես բացել աշխարհի ամենամեծ ջրամբարներից մեկը՝ կառուցված Նեղոսի վտակ Կապույտ Նեղոսի վրա։ Այս քայլով Եթովպիան վերջնականապես հրաժարվում է գաղութային ժամանակների պայմանագրից, որով Մեծ Բրիտանիան երաշխավորում էր, որ Եգիպտոսը կստանա գետի ջրերի հիմնական մասը։ Մոտ 5 միլիարդ դոլար արժողությամբ և Լոնդոնի չափ տարածք զբաղեցնող ջրամբարով ամբարտակը դարձել է ազգային հպարտության խորհրդանիշ։ Այն միավորել է հաճախ հակասություններով բաժանված երկիրը։ «Եթովպացիները կարող են վիճել, թե ինչպես ուտել իրենց ավանդական injera-ն, բայց նրանք միակարծիք են ամբարտակի հարցում»,– BBC-ին ասել է Աֆրիկայի անվտանգության հարցերով հետազոտող Մոսես Օքելոն։ Ամբարտակի կառուցման համար գումար են ներդրել թե՛ երկրի քաղաքացիները, թե՛ սփյուռքը՝ սկսած հանգանակություններից մինչև պետական պարտատոմսեր։ Հենց այդ պատճառով էլ այն ընկալվում է որպես համաժողովրդական ձեռքբերում։ Ամբարտակը, որը կոչվում է Մեծ Եթովպական վերածննդի ամբարտակ (GERD), Աֆրիկայի ամենամեծ հիդրոէլեկտրակայանն է։ Այն նախատեսված է բավարարելու ոչ միայն երկրի 135 միլիոն բնակչության էներգետիկ կարիքները, այլև դառնալու տարածաշրջանային «էներգետիկ տերություն»։ Եթովպիան ծրագրում է էլեկտրաէներգիա վաճառել հարևաններին՝ Քենիային, Ջիբութիին և նույնիսկ Մերձավոր Արևելքի երկրներին։ Սակայն Եգիպտոսի համար ամբարտակը վտանգ է։ «Մեր երկիրը 93%-ով անապատ է, և մենք բոլորս ապրում ենք Նեղոսի շուրջը։ Նեղոսը մեր կյանքն է»,– BBC-ին ասել է Կահիրեի համալսարանի պրոֆեսոր Աբբաս Շարաքին։ Նա նախազգուշացնում է, որ ջրամբարը պահում է 64 միլիարդ խմ ջուր, ինչը գերազանցում է Եգիպտոսի տարեկան միջին բաժնին։ Չնայած Եգիպտոսի սպառնալիքներին ու միջազգային ճնշմանը՝ Եթովպիան չի հրաժարվել ծրագրից՝ այն համարելով զարգացման կենսական պ
այման։ Ամբարտակի շնորհիվ հոսանք կստանա այն բնակչության մոտ 60%-ը, որ մինչ այժմ զուրկ էր էլեկտրաէներգիայից։ Եգիպտոսում մտահոգ են ոչ միայն ջրի պակասի, այլև անվտանգության վտանգների պատճառով։ Կահիրեի մասնագետները կարծում են, որ ջրամբարի չափերը կարող են նույնիսկ սեյսմիկ ռիսկեր առաջացնել։ Բայց Եթովպիան վստահեցնում է, որ ամբարտակը անվտանգ է և հեռու է երկրաշարժերի գոտուց։ Ամբարտակի բացումը համընկնում է նաև Եթովպիայի նոր հավակնությունների հետ՝ վերադարձնել ելքը Կարմիր ծովին, որը կորցրել է 1991-ին՝ Էրիթրեայի անկախացումից հետո։ Վարչապետ Աբի Ահմեդը հայտարարում է, որ «մեծ երկրները չեն կարող առանց նավահանգստի գոյատևել»։ Այսօր Եթովպիան իր ամբարտակը դիտում է ոչ միայն որպես էներգետիկայի աղբյուր, այլև որպես ազգային հզորության խորհրդանիշ, իսկ Եգիպտոսի համար այն մնում է գոյաբանական սպառնալիք։ Հակասությունները շարունակվում են, բայց երկու երկրները դեռ փորձում են խուսափել բաց պատերազմից։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
