Evergrande. ինչու է աշխարհին մտահոգում չինական անշարժ գույքի հսկայի ճգնաժամը
Չինաստանի խոշոր անշարժ գույքի զարգացնող Evergrande ընկերության ճգնաժամը նոր փուլ է մտել․ դրա բաժնետոմսերը հեռացվել են Հոնկոնգի բորսայից։ Դա հաջորդեց այն հանգամանքին, որ 2024-ի հունվարին Հոնկոնգի Բարձրագույն դատարանը որոշեց լուծարել ընկերությունը, ինչից հետո դրա բաժնետոմսերի առուվաճառքը դադարեցվեց։ Նույն տարվա մարտին Evergrande-ի հիմնադիր Սյույ Ցզյաինը 6,5 միլիոն դոլար տուգանվեց և ցմահ արգելվեց մասնակցել Չինաստանի ֆինանսական շուկային՝ ընկերության կողմից եկամուտները 78 միլիարդ դոլարով կեղծ ներկայացնելու համար։ Evergrande-ն արդեն 2021-ին չէր կարողացել կատարել պարտքային վճարումները, ինչի արդյունքում հայտարարվեց դեֆոլտի մասին։ Ընկերությունը, որը սկզբում հայտնի էր որպես Hengda Group, ստեղծվել էր Սյույի կողմից 1996-ին՝ Գուանչժոու քաղաքում։ Վերջնական անկման պահին այն ուներ շուրջ 1,300 շինարարական նախագիծ Չինաստանի 280 քաղաքներում։ Evergrande-ն միայն անշարժ գույքի ընկերություն չէր․ այն զբաղվում էր նաև ֆինանսական ծառայություններով, էլեկտրամեքենաների արտադրությամբ և նույնիսկ վերահսկում էր Չինաստանի ամենահաջողակ ֆուտբոլային ակումբը՝ Guangzhou FC-ն։ Սյույ Ցզյաինը ժամանակին համարվում էր Ասիայի ամենահարուստ մարդը՝ 42,5 միլիարդ դոլար կարողությամբ, սակայն ընկերության խնդիրների խորացման հետ նրա ունեցվածքը գրեթե անհետացավ։ Ընկերությունը թռիչքային աճ գրանցեց՝ վարկեր վերցնելով ավելի քան 300 միլիարդ դոլարի չափով։ Սակայն 2020-ին Պեկինը սահմանեց նոր կանոններ, որոնք սահմանափակում էին խոշոր անշարժ գույքի զարգացնողների պարտքային բեռը։ Դա ստիպեց Evergrande-ին իր բնակարանները վաճառել մեծ զեղչերով՝ կանխիկի հոսք ապահովելու համար, սակայն դրանով իսկ դժվարացավ պարտքերի տոկոսները մարելու գործընթացը։ Սկսած ճգնաժամից՝ Evergrande-ի բաժնետոմսերը կորցրել են իրենց արժեքի ավելի քան 99 տոկոսը։ 2023-ի օգոստոսին ընկերությունը Նյու Յորքում հայտարարեց սնանկության մասին՝ փորձելով պաշտպանել իր ամերիկյան ակտիվները և պարտատերերի հետ բազմամիլիարդանոց համաձայնություն ձեռք բերել։ Evergrande-ի խնդիրն
երը և անշարժ գույքի ճգնաժամը ծանր հարվածեցին Չինաստանի տնտեսությանը։ Այս ոլորտը ապահովում էր երկրի համախառն ներքին արդյունքի գրեթե մեկ երրորդը՝ լինելով և՛ տնտեսական աճի շարժիչ, և՛ տեղական իշխանությունների հիմնական եկամտի աղբյուր։ Շինարարության և հարակից ոլորտների կրճատումը մեծ վնաս հասցրեց ֆինանսական համակարգին ու աշխատատեղերին։ Շատ չինացի ընտանիքներ իրենց խնայողությունները ներդրել էին անշարժ գույքում, ինչն էլ խորացրեց սոցիալական դժգոհությունը։ Սա նաև ճնշեց սպառողական ծախսերը, որոնք Պեկինը կարևորում է տնտեսության աճ խթանելու համար։ Կառավարությունը արդեն հարյուրավոր միլիարդավոր դոլարներ է ուղղել ոլորտին աջակցելու համար․ Չինաստանի Կենտրոնական բանկը տրամադրել է ցածր տոկոսադրույքով վարկեր պետական բանկերին, իրականացվել են գնորդներին խրախուսող ծրագրեր և կենցաղային տեխնիկայի ձեռքբերման սուբսիդիաներ։ Սակայն դժվարության մեջ գտնվող շինարարական ընկերություններին ուղիղ ֆինանսական օգնություն չի տրամադրվել՝ ռիսկային վարքագիծը չխրախուսելու նպատակով։ Եթե տարիներ շարունակ անշարժ գույքը համարվում էր Չինաստանի տնտեսական աճի գլխավոր շարժիչը, ապա այժմ նախագահ Սի Ծինփինի առաջնահերթությունը փոխվել է․ Պեկինը կենտրոնացել է բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ մրցելով ԱՄՆ-ի հետ․ հիմնական ուղղություններն են վերականգնվող էներգետիկան, էլեկտրամեքենաները, ավտոմատիզացիան, ռոբոտաշինությունը և արհեստական բանականությունը։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
