ԻՏԱԼԻԱԿԱՆ ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ ՀԱՆՁՆԱԺՈՂՈՎԸ ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑ Է ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ ԻՏԱԼԻԱՆ
Սոնի Օլումատին ծնվել է Հռոմում և ամբողջ կյանքը ապրել Իտալիայում, բայց երկիրը, որ իրեն հայրենիք է համարում, նրան իրոք հայրենակցություն չի ճանաչում։ Իտալիայի համար Սոնին նիգերիացի է՝ ինչպես իր անձնագիրն է ցույց տալիս, և 39-ամյա տղամարդը կարող է մնալ երկրում միայն իր վերջին բնակության թույլտվության ժամկետի ընթացքում։ «Ես այստեղ եմ ծնվել, այստեղ եմ ապրելու ու այստեղ եմ մահանալու»,- պատմում է պարիչն ու ակտիվիստը՝ պատշգամբի տակ, Հռոմի մի աղքատ թաղամասի պարկում խոսելով իր՝ «մակարոնի» իտալերեն-անգլերենով։ «Բայց քաղաքացիության բացակայությունը նման է արհամարհանքի՝ սեփական երկրի կողմից։ Այս զգացողությունը չպետք է ունենանք։» Սոնին և մի խումբ այլ մարդիկ պայքարում են, որ կիրակի-երկուշաբթի կայանալիք հանրաքվեում ժողովուրդը ասի «Այո»՝ ի նպաստ քաղաքացիության ստացման ժամկետի կրճատմանը։ Նախագիծը առաջարկում է կիսով չափ կրճատել քաղաքացիության համար պահանջվող 10 տարին մինչև 5, ինչը կդնի Իտալիան եվրոպական շատ երկրների հետ նույն մակարդակի վրա։ Հանրաքվեն նախաձեռնվել է քաղաքացիների կողմից և աջակցում են քաղաքացիական հասարակության խմբեր։ Սակայն դրա համար անհրաժեշտ է, որ ընտրողների 50%-ը մասնակցի։ Կառավարության ղեկավար՝ Ժորջիա Մելոնին, հայտարարել է հանրաքվեից հրաժարվելու մասին՝ պնդելով, որ քաղաքացիության օրենքը արդեն «գերազանց» է և «բաց»։ Նրա կողմնակիցները էլ հրավիրում են ընտրողների՝ ընտրատեղամասի փոխարեն ծովափ գնալ։ Սոնին նույնպես չի մասնակցի. առանց քաղաքացիության նա չի կարող քվեարկել։ Քաղաքացիության խնդիրը շատ զգայուն է՝ հատկապես երբ տարեկան երկիր են ժամանում մեծ թվով փախստականներ ու միգրանտներ՝ հիմնականում Հարավային Աֆրիկայից ծովով։ Մելոնի կառավարությունը մեծ ջանքեր է թափում՝ միգրացիան կրճատելու համար։ Սակայն այս հանրաքվեն վերաբերում է օրինական ճանապարհով, աշխատանքի նպատակով բնակվողներին, որոնց թիվն աճում է, և նպատակ ունի արագացնել քաղաքացիության ստացումը՝ առանց մեղմացնելու պահանջները։ Լիբերալ կուսակցության «Մոռ Եվրոպա»-ի ներկայացուցիչ Կարլա Տայբին բացատրում է․ «Իտալերենի իմացությունը, քրեական անցյալի բացակայությունը, անդադար բնակությունը՝ բոլոր պահանջները մնում են անփոփոխ»։ Օրենսդրական փոփոխությունը կազդի երկարաժամկետ արտասահմանցի բնակիչների վրա՝ գործարաններում աշխատողներից մինչև Հռոմի տարեցների խնամքով զբաղվողներ։ Նրանց 18 տարեկանից ցածր երեխաներն էլ կստանան քաղաքացիություն։ Կայքի գնահատականներով մինչև 1.4 միլիոն մարդ կարող է անմիջապես ներգրավվել։ Տայբին ընդգծում է՝ «Այս մարդիկ ապրում են Իտալիայում, սովորում ու աշխատում են, ներդրում ունեն, և մեր նպատակը նրանց ընկալումը փոխելն է. նրանք այլևս արտասահմանցիներ չեն, այլ իտալացիներ»։ Օրենսդրական փոփոխությունը գործնական հետևանքներ կունենա։ Սոնիի դեպքում, չնայած երկար տարիների Իտալիայում ապրելու փաստին, առանց քաղաքացիության նա չի կարողացել պետական պաշտոնի դիմել, անգամ վարորդական իրավունք ստանալը դժվարացել է։ Վերջերս, «Fame Island» ռեալիթի-շոուի նկարահանումներին ուշացել է երկու շաբաթ՝ չարաշահված փաստաթղթերի պատճառով։ Մելոնին երկար ժամանակ անտարբեր էր հանրաքվեի նկատմամբ, իսկ հանրային հեռուստատեսությունն էլ, որ վերահսկվում է նրա մտերիմների կողմից, թերևս գիտակցաբար քիչ էր լուսաբանում։ Իտալիայում ընդդիմության բացակայությունը հանրաքվեի շուրջ հավասարակշռված բանավեճ չի ստեղծում։ Լուիսսի համալսարանի պրոֆեսոր Ռոբերտո Դ'Ալիմոնտեն նկատում է․ «Նրանք չեն ցանկանում հանրաքվեի կարևորության վերաբերյալ իրազեկում բարձրացնել, որպեսզի չհասցվի 50%-անոց մասնակցության շեմը»։ Վերջապես, Մելոնին հայտարարեց, որ կգա ընտրատեղամաս՝ «հարգանքի տուրք մատուցելու քվեաթերթիկին», սակայն չի քվեարկի։ «Երբ չեք համաձայնում, կարող եք նաև ձեռնպահ մնալ», — ասաց նա հեռուստաշոուում, պատասխանելով դեմագրատանողներին։ Մելոնին պնդում է, որ Իտալիայի քաղաքացիության համակարգը «գերազանց է», ավելի շատ արտասահմանցիների է քաղաքացիություն տալիս, քան Եվրոպայի շատ երկրներ՝ անցած տարի շուրջ 217,000 մարդ, ըստ Իտալիայի ազգային վիճակագրական գործակալության՝ Իստատի։ Սակայն այդ թվի մոտ 30,000-ը արմատներով իտալացիներ են՝ հարավամերիկյան արգենտինացիներ, ովքեր հազիվ թե երբևէ այցելեն Իտալիա։ Մելոնի կոալիցիայի աջակողմյան գործընկեր Ռոբերտո Վաննաչին մեղադրել է հանրաքվեի նախաձեռնողներին «մեր քաղաքացիությունն ու մեր ինքնությունը վաճ
առելու» մեջ։ Ես հարցնում եմ Սոնիին՝ ինչո՞ւ է իր քաղաքացիության դիմումը տևում արդեն ավելի քան 20 տարի։ Նա անմիջապես պատասխանում է՝ «Անկեղծ՝ ռասիզմ է»։ Մի անգամ նրա գործը ամբողջությամբ կորել է, և այժմ նրա գործը «բացված» է համարվում։ «Մեր նախարարները խոսում են սպիտակ գերիշխանության մասին՝ իտալական իդենտիթետի ռասայական փոխարինման մասին»,- հիշեցնում է ակտիվիստը՝ մեջբերելով 2023-ի գյուղատնտեսության նախարարի մեկնաբանությունը, ով պատկանում է Մելոնի կուսակցությանը։ «Նրանք չեն ցանկանում սևամորթ միգրացիա, և մենք դա գիտենք։ Ես 39 տարի առաջ այստեղ եմ ծնվել, լավ գիտեմ՝ ինչ եմ ասում»։ Այս մեղադրանքները Մելոնին բազմիցս մերժել է։ Ինսաֆ Դիմասսին ինքն իրեն հռչակում է՝ «Իտալացի առանց քաղաքացիության»։ «Իտալիան ինձ թույլ տվեց մեծանալ ու դառնալ այն մարդը, ինչ այսօր եմ, բայց քաղաքացի չլինելը շատ ցավոտ ու նեղացուցիչ է», ասում է նա Բոլոնիա քաղաքից, որտեղ այժմ փիլիսոփայության թեկնածու է սովորում։ Ինսաֆի հայրը աշխատանքի համար եկավ Իտալիա, երբ ինքը դեռ երեխա էր, ապա միանալով ընտանիքին՝ նրանք բնակություն հաստատեցին։ Ինսաֆի ծնողները քաղաքացիություն ստացան 18 տարեկանից ընդամենը 20 օր անց, իսկ ինքը ստիպված էր ամբողջությամբ նորից դիմել՝ ապացուցելով եկամուտ։ Ինսաֆը որոշեց սովորել։ «Ես այստեղ եմ արդեն 9 ամսականից, և, գուցե 33-34 տարեկանում վերջապես քաղաքացի դառնամ», հոգոց հանում է նա։ Նա հիշում է, թե երբ է առաջին անգամ հասկացել իր «արտասահմանցու» կարգավիճակի նշանակությունը՝ երբ համայնքի ընտրված թեկնածուի հետ նրա մարշալության համար հորդորեցին նրան, բայց ծնողները հիշեցրին, որ նա քաղաքացի չէ և իրավունք չունի մասնակցել։ «Ասում են՝ քաղաքացիությունը կապված է մեդրոկրատիայի հետ՝ պետք է վաստակել, բայց ի՞նչ պետք է ապացուցեմ ես՝ որպես ինքնություն», հարցնում է Ինսաֆը։ «Քվեարկելու կամ ներկայացվելու իրավունք չունենալը նշանակում է անտեսանելի լինել»։ Հանրաքվեից առաջ Հռոմի ուսանողները քաղաքացիության աջակցության կոչ գրեցին քաղաքապետարանի հրապարակի քարերին՝ հսկայական տպագրությամբ՝ «Քվեարկեք «Այո» հունիսի 8-9-ին»։ Կառավարության բոյկոտի և խիստ ցածր քարոզարշավի պատճառով 50%-անոց մասնակցության շեմը գրեթե անհասանելի է թվում։ Բայց Սոնին ասում է, որ սա միայն սկիզբն է։ «Աeven եթե «ոչ» էլ քվեարկեն, մենք կմնանք այստեղ և կմտածենք հաջորդ քայլերի մասին։ Պետք է սկսենք խոսել մեր համայնքի տեղը այս երկրում»։ Լրացուցիչ զեկույց՝ Ջուլիա Տոմասի։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
