Ավստրալիան պահանջում է Չինաստանից բացատրել ռազմական ուժի «աննախադեպ կուտակումի» պատճառը
Ավստրալիայի պաշտպանության նախարար Ռիչարդ Մարլսը դիմել է Չինաստանին՝ պահանջելով բացատրել, թե ինչու է վերջինս իրականացնում «այսքան անսովոր ռազմական կուտակում»: Նրա խոսքով՝ Պեկինը պետք է ավելի մեծ թափանցիկություն և վստահություն ապահովի, քանի որ դա «մարզի համար հիմնարար խնդիր է»: Մինչդեռ Ֆիլիպինների պաշտպանության նախարար Գիլբերտո Տեոդորոն Չինաստանի վարքագիծը Հարավչինական ծովում որակել է «ամբողջությամբ անպատասխանատու և անխոհեմ»: Երկու նախարարներն էլ հանդես են եկել լրագրողների առաջ Սինգապուրում անցկացվող ասիական պաշտպանական գագաթնաժողովի շրջանակում։ Չինաստանը դեռևս չի արձագանքել ո՛չ Մարլսի, ո՛չ էլ Տեոդորոյի հայտարարություններին։ Գագաթնաժողովը, որը կազմակերպվել է Միջազգային ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի կողմից և հայտնի է «Շանգրի-լա երկխոսություն» անունով, ավանդաբար ձևավորվել է ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջև ուժերի մրցակցության շուրջ։ Այս տարի, սակայն, Չինաստանը ներկայացել է ավելի ցածր մակարդակով պատվիրակությամբ և չեղարկել է իր ելույթը։ Այս պայմաններում ԱՄՆ-ը և նրա դաշնակիցները գերիշխել են քննարկումներում՝ քննադատելով Պեկինի քայլերը։ Կիրակի առավոտյան Մարլսը հայտարարեց. «Այն, ինչ հիմա տեսնում ենք Չինաստանից, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր ռազմական հնարավորությունների ու զինուժի ամենախոշոր կուտակումն է որևէ երկրի կողմից»: Նա ընդգծեց, որ խնդիրը միայն կուտակման չափը չէ. «Խնդիրը նաև նրանում է, որ այս ամենն ընթանում է առանց ռազմավարական հավաստիացումների։ Չկա հստակ ռազմավարական նպատակ՝ ինչու է Չինաստանը գնում այս ուղղությամբ։ Մենք ցանկանում ենք տեսնել թափանցիկություն ու հստակություն այս հարցում»: Մարլսը որպես օրինակ ներկայացրեց Ավստրալիան, որը հրապարակայնորեն ներկայացնում է իր պաշտպանության ռազմավարությունն ու վերանայումները և հստակորեն նշում, որ պաշտպանական կարողությունների զարգացումը ուղղված է տարածաշրջանի անվտանգությանը։ «Մենք տրամադրում ենք ամբողջական ռազմավարական պարզություն մեր հարևաններին, տարածաշրջանին ու ամբողջ աշխարհին։ Ահա թե ինչ ենք ակնկալում Չինաստանից ևս»,- հավելեց նա։ Անդրադառնալով փետրվարին Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի ջրերին մոտ անցկացված չինական ռազմական զորավարժություններին՝ Մարլսն ընդգծեց, որ թեև դրանք «խանգարող էին և կարող էին իրականացվել ավելի լավ ձևով», Չինաստանն այնուամենայնիվ գործել է միջազգային իրավունքի շրջանակում։ «Մեր գլխավոր ուղեցույցը պետք է լինի միջազգային իրավունքի պահպանումը։ Մենք հենց այդ մասին ենք մշտապես խոսում՝ կանոնների վրա հիմնված կարգի մասին»,- ասաց նա։ Հարցին, թե ինչ կարծիք ունի Չինաստանի սպառնալիքի ֆոնին Ինդո-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի երկրների՝ պաշտպանական ծախսերի ավելացման անհրաժեշտության մասին, Մարլսն արձագանքեց․ «Մենք արդեն իսկ քայլեր ենք ձեռնարկում այդ ուղղությա
մբ։ Մենք գիտակցում ենք իրավիճակը և պատրաստ ենք դրան»: Թեև ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփը կոչ է արել Ավստրալիային պաշտպանական ծախսերը հասցնել ՀՆԱ-ի 3 տոկոսի, Կանբերան առայժմ չի տվել այդ խոստումը։ Մարլսը նշեց, որ ծախսերի մի մասը կիրականացվի AUKUS-ի շրջանակում՝ Ավստրալիայի, Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի միջև կնքված համաձայնագրով, որի նպատակն է կառուցել միջուկային սուզանավերի նավատորմ։ Նա նշեց, որ նախագծերը ընթանում են ըստ ծրագրի, և ինքը «շատ լավատես» է, այդ թվում՝ ամերիկյան սուզանավերի Ավստրալիա այցերի և Պերթում տեղակայված ռազմածովային բազայում ռոտացիոն ներկայության ավելացման հարցում։ Մեկ այլ զրույցում BBC-ին Ֆիլիպինների պաշտպանության նախարար Տեոդորոն ևս քննադատեց Չինաստանին՝ նշելով, որ այն «ամբողջությամբ անպատասխանատու և վտանգավոր ձևով յուրացրել է Հարավչինական ծովի մեծ մասը, ինչը պարզապես անընդունելի է միջազգային հանրության համար»: Չինաստանն ու Ֆիլիպինները բազմիցս բախվել են այդ տարածքների շուրջ վեճերում, և Մանիլան պարբերաբար բողոքում է չինական առափնյա պահպանության ծառայության ագրեսիվ և բռնի քայլերից։ Տեոդորոն ևս վերահաստատեց միջազգային կարգի պահպանման կարևորությունը՝ նշելով. «Շատ երկրների պաշտպանության նախարարների համար պարզ է՝ Եվրոպան և ԱՄՆ-ը պետք է շարունակեն առաջնորդող դեր ստանձնել»: «Դա Ֆիլիպինների պահանջն է, նույնն է Լիտվայի, Լատվիայի, փոքր պետությունների համար, որոնց համար կարևոր են ազատությունն ու մարդկային արժանապատվությունը»,- հավելեց նա՝ նշելով, որ Չինաստանի վերահսկողությանն ու ճնշմանը չեն ցանկանում ենթարկվել։ Շաբաթ օրը ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը զգուշացրել էր Թայվանի նկատմամբ Չինաստանի «մերձեցող» սպառնալիքի մասին և Պեկինին մեղադրել տարածաշրջանում գերիշխան ձգտումների համար։ Չինաստանը կտրուկ արձագանքել է՝ երկու առանձին հայտարարություններով։ Վերջին հայտարարությունում, որը հրապարակվել է Չինաստանի ԱԳՆ կայքում, նշվում է, թե Հեգսեթը «ծանր վիրավորական հայտարարություններով զրպարտել է Չինաստանին և սուտ մեղադրանքներով այն ներկայացրել որպես սպառնալիք»: «Որևէ երկիր այս աշխարհում չի կարող համարվել գերիշխան ուժ՝ բացի ԱՄՆ-ից, որը հենց ինքն է խաթարում խաղաղությունն ու կայունությունը Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում»,- ասված է հայտարարության մեջ։ Ավելի վաղ գագաթնաժողովի ընթացքում Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը կոչ էր արել, որ Եվրոպան դառնա Ասիայի նոր դաշնակից։ Չինաստանը նաև արձագանքել էր Մակրոնին, ով Թայվանի պաշտպանությունն ի համեմատել էր Ուկրաինայի պաշտպանության հետ՝ դա որակելով «անընդունելի», նշելով, թե «Թայվանի հարցը ամբողջությամբ Չինաստանի ներքին գործն է»: Պեկինը համարում է ինքնակառավարվող Թայվանը իր տարածքը և չի բացառել ուժի կիրառումը՝ կղզին «վերամիավորելու» համար։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
