Ալկատրասի վերջին կալանավորներից մեկն է․ ահա թե ինչ է մտածում Թրամփի՝ բանտը վերաբանալու ծրագրի մասին
Չարլի Հոփքինսը, ով երեք տարի անցկացրել է Ամերիկայի ամենահայտնի բանտերից մեկում՝ Ալկատրասում, ասում է, որ ամենից շատ հիշում է այնտեղ տիրող «մահվան լռությունը»։ 1955 թվականին Հոփքինսին տեղափոխեցին Սան Ֆրանցիսկոյից դուրս գտնվող մեկուսացված կղզու վրա կառուցված Ալկատրաս՝ մինչ այդ այլ բանտերում բախումներ հրահրելու պատճառով։ Նա կալանավորված էր 17 տարվա ազատազրկմամբ՝ փախուստի և զինված կողոպուտի համար։ Գիշերներն իր մենախցում քնելիս միակ ձայնը նավերի սուլիչն էր։ «Սա մենակության ձայն է», – ասում է նա՝ հիշելով Հենք Ուիլյամսի երգը՝ I'm So Lonesome I Could Cry։ Այսօր արդեն 93-ամյա Հոփքինսը բնակվում է Ֆլորիդայում։ Նրա խոսքով՝ Սան Ֆրանցիսկոյի ազգային արխիվից իրեն հայտնել են, որ, ամենայն հավանականությամբ, նա Ալկատրասի վերջին կենդանի նախկին կալանավորն է։ BBC-ն այս տեղեկատվությունը ինքնուրույն չի հաստատել։ BBC-ի հետ հարցազրույցում նա պատմել է բանտային կյանքի մանրամասները՝ ընկերություն արած գանգստերների հետ, ձախողված փախուստի փորձեր։ Թեպետ Ալկատրասը փակվել է տասնամյակներ առաջ, նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփն այժմ հայտարարում է, որ ցանկանում է այն վերաբացել որպես դաշնային բանտ։ 1955-ին, երբ Հոփքինսին Ատլանտայի բանտից տեղափոխեցին Ալկատրաս, նա հիշում է՝ այն շատ մաքուր էր, բայց դատարկ։ «Ոչ ռադիո կար, ոչ գրքեր։ Ոչինչ չկար անելու։ Կամ առաջուդարձ էիր անում խցում, կամ վարժություններ անում», – ասում է նա։ Որպես մաքրարար՝ նա զբաղված էր լինում հատակները սրբելով ու փայլեցնելով։ 1952-ին նա բանտարկվել էր Ֆլորիդայի Ջեքսոնվիլ քաղաքում՝ մի շարք կողոպուտների և մարդկանց առևանգումների համար։ Իր խոսքով՝ իր խումբը պատանդներ էր վերցնում՝ ճանապարհային անցակետերը հաղթահարելու և մեքենաներ հափշտակելու նպատակով։ Ալկատրասում նրա հարևանները վտանգավոր հանցագործներ էին՝ Ալ Կապոնեն, մարդասպան Ռոբերտ Ստրաուդը՝ «Ալկատրասի թռչնաբույծը», և հանցավոր աշխարհի առաջնորդ Ջեյմս «Ուայթի» Բալջերը։ Կղզին, որը 22 ակր տարածք ունի և գտնվում է Սան Ֆրանցիսկոյից 2 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ սառը ջրերի և ուժեղ հոսանքների մեջ, սկզբում ռազմածովային պաշտպանության համար էր օգտագործվում։ 20-րդ դարի սկզբին այն վերածվեց ռազմական բանտի, իսկ 1930-ականներին ԱՄՆ արդարադատության նախարարությունը դարձրեց դաշնային բանտ՝ կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարելու համար։ Հաղորդում է, որ անգամ այդ բարձր անվտանգությամբ պայմաններում հաճախ էր պատժվում ու հայտնվում «D Բլոկում»՝ մեկուսարան, որտեղ կալանավորները գրեթե երբեք դուրս չէին գալիս խցերից։ Ամենաերկար ժամանակահատվածում՝ վեց ամիս, նա մեկուսարանում էր եղել այն բանից հետո, երբ փորձել էր օգնել մի քանի կալանավորների փախուստի մեջ, այդ թվում՝ հայտնի բանկատեր Ֆորեստ Թաքերին։ Նա պատմում է, որ պողպատե սղոցների շեղբեր էր գողացել էլեկտրամեխանիկական բաժնից՝ դրանցով ճաղերը կտրելու նպատակով։ Բայց ծրագիրը ձախողվել էր․ պահակները շեղբերը գտել էին այլ կալանավորների խցերում։ Մի քանի օր անց Հոփքինսին նույնպես մեկուսացրել էին։ Սակայն Թաքերը չէր հանձնվել։ 1956-ին, երբ նրան հիվանդանոց էին տարել երիկամի վիրահատության համար, մատիտով ծակել էր իր կոճը, որպեսզի պահակները հանեին երկաթե շղթաները։ Այնուհետև, ռենտգեն ստանալու պահին կարողացել էր խաբել անձնակազմին և փախուստի դիմել։ Մի քանի ժամ անց նրան գտել էին հիվանդանոցային խալաթով՝ եգիպտացորենի դաշտում։ Տարիների ընթացքում բազմաթիվ փախուստի փորձեր եղան, և Հոփքինսի խոսքով՝ անվտանգության միջոցառումները խստացան։ «Երբ 1958-ին ես լքեցի Ալկատրասը, այնտեղ արդեն այնքան խիստ հսկողութ
յուն էր, որ շնչել չես կարողանում», – պատմում է նա։ Ազգային պարկերի ծառայության տվյալներով՝ տարիների ընթացքում եղել է փախուստի 14 փորձ՝ 36 կալանավորի մասնակցությամբ։ Ամենահայտնիներից էր 1962 թվականի փախուստը՝ Ֆրենք Մորիսի և եղբայրներ Քլարենս ու Ջոն Աանգլինների կողմից։ Նրանք իրենց մահճակալների վրա պապիե-մաշե գլուխներ էին դրել՝ պահակներին մոլորեցնելու համար, և փախել էին օդանցքի միջով։ Նրանց մարմինները երբեք չգտնվեցին, բայց ՀԴԲ-ն եզրակացրեց, որ նրանք խեղդամահ են եղել կղզու շրջակա սառը ջրերում։ Ալկատրասը փակվեց 1963-ին՝ կառավարությունը որոշեց, որ ավելի էժան է նոր բանտեր կառուցել, քան պահպանել մեկուսացված կղզում գործող շինությունը։ Այսօր այնտեղ գործում է հանրային թանգարան, որն ամեն տարի միլիոնավոր այցելուներ է ունենում և շուրջ 60 միլիոն դոլարի եկամուտ բերում պարկի գործընկերներին։ Բանտի շենքը խիստ մաշված է՝ ճաքած պատեր, ժանգոտած խողովակներ ու փխրուն զուգարաններ։ Հիմնական շինարարությունը սկսվել է 1907-ին, և ավելի քան մեկդարյա կլիմայական ազդեցությունները Ալկատրասը գրեթե անմարդաբնակ են դարձրել։ Սակայն այս շաբաթ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ ցանկանում է վերաբացել Ալկատրասը՝ որպես բանտ «ամենա դաժան ու բռնի հանցագործների» համար։ Նրա խոսքով՝ Ալկատրասը «ուժի և օրենքի խորհրդանիշ է»։ Բայց փորձագետներն ու պատմաբանները համամիտ չեն․ բանտը վերանորոգելու ու արդիականացնելու ծախսերը միլիարդներ կկազմեն։ Հոփքինսն էլ այդ կարծիքին է։ «Սարսափելի թանկ կլինի», – ասում է նա։ «Այն ժամանակ կեղտաջրերը ուղղակի թափվում էին օվկիանոս։ Հիմա լրիվ նոր համակարգ պետք է կառուցեն»։ Հոփքինսը լքեց Ալկատրասը բանտի փակվելուց հինգ տարի առաջ։ Նրան տեղափոխեցին Միսսուրիի Սփրինգֆիլդ քաղաքում գտնվող բանտ, որտեղ սկսեց հոգեբուժական դեղամիջոցներ ստանալ, ինչն ըստ նրա՝ դրական ազդեցություն ունեցավ վարքի վրա։ Թեպետ Հոփքինսը Թրամփի կողմնակից է, չի հավատում, որ նախկին նախագահը իրականում մտադիր է վերաբացել Ալկատրասը։ «Նա ուղղակի հասարակությանն ուղերձ է ուղարկում՝ հանցագործների ու անօրինական միգրանտների խստագույն պատժի մասին», – ասում է նա։ Հոփքինսը ազատ արձակվեց 1963-ին, սկզբում աշխատեց բենզալցակայանում, հետո՝ այլ աշխատատեղերում։ Նա վերադարձավ Ֆլորիդա, որտեղ հիմա ապրում է դստեր և թոռնիկի հետ։ Տասնամյակներ անց նա գրեց իր հուշերը՝ 1000 էջանոց գիրք, որի գրեթե կեսը նվիրված է իր խափանված վարքին։ «Չեք հավատա՝ որքան խնդիրներ էի առաջացնում այնտեղ», – ասում է նա։ «Հիմա հետ եմ նայում ու տեսնում եմ՝ իրական խնդիրներ ունեի»։ Ցանկանու՞մ ես նաև վերնագրին համապատասխան պատկեր կամ շապիկ պատրաստել։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
