Նոթինգհեմի ահաբեկչությունից վերապրածները՝ առաջին անգամ իրենց պատմության մասին
2023թ․ հունիսի 13-ի առավոտը Վեյն Բիրկեթի և Շերոն Միլլերի համար սկսվեց սովորական օրերի պես։ Նրանք առանձին պատրաստվում էին աշխատանքի և ավտոբուսով ուղևորվում էին Նոթինգհեմի կենտրոն, սակայն շուտով տեղի ունեցածը փոխեց նրանց կյանքը։ Նրանց՝ ինչպես նաև Մարչին Գավրոնսկուն, մեքենայով հարվածեց Վալդո Կալոկանեն։ Երեքը ծանր վիրավորվեցին։ Ավելի վաղ այդ օրը Կալոկանեն դանակահարել և սպանել էր երկու ուսանողի՝ 19-ամյա Բարնաբի Վեբբերին և Գրեյս Օ’Մալլի-Կումարին, ինչպես նաև 65-ամյա պահակ Յան Քոութսին։ Շերոնը և Վեյնը առաջին անգամ պատմել են իրենց վերապրածի մասին BBC-ին՝ ընդգծելով, որ ապրում են խոր վերապրածի մեղքի զգացողությամբ։ Շերոնի օրը սկսվել էր տանը՝ իր զուգընկեր Մարտինի հետ, ում հետ 30 տարի միասին ապրելուց հետո պատրաստվում էր ամուսնանալ։ Թեյը խմելուց հետո նա քայլել էր դեպի կանգառ՝ գնալու մաքրման աշխատանք։ Առավոտյան ժամը մոտ 05:00-ն էր, և ավտոբուսը ուշանում էր։ Երբ վերջապես հասավ քաղաք և իջավ կանգառից, անցնում էր Մարկետ փողոցը, երբ վրա հասավ սարսափը։ «Տեսա մեքենան, և հաջորդ պահի օդում էի։ Կարծեցի՝ մահանում եմ, ամեն ինչ սպիտակ էր», – պատմում է Շերոնը։ Նրան շտապ տեղափոխել են Նոթինգհեմի հիվանդանոց՝ բազմաթիվ լուրջ վնասվածքներով։ «Մատս կոտրվել էր, հինգ կողոսկրերս՝ նույնպես, փայծաղս պատռվել էր, իսկ ոտքիս ետևի հատվածում խոր վերք կար, որն ինֆեկցավորվեց», – ասում է 46-ամյա կինը։ Նա հիմա հենակով է քայլում և չի կարողանում վերադառնալ աշխատանքի՝ ֆիզիկական և հոգեբանական ծանր տրավմայի պատճառով։ «Ցավեր ունեմ՝ ոտքիս, մեջքիս, բայց քայլ առ քայլ առաջ եմ գնում», – ասում է նա։ Նախկինում ուրախ և շփվող Շերոնն այսօր հիմնականում իրեն ապահով է զգում միայն տանը։ «Մարտինը, ընտանիքս ու թոռներս են ինձ երջանկացնում։ Բայց դուրս գնալ չեմ ուզում։ Նախկինում այդպես չէի»։ Վեյնը նույն առավոտ աշխատանքի էր գնում՝ որպես բեռնատարի վարորդ։ Կալոկանեն դիտավորյալ փոխել էր երթուղին ու մեքենայով հարվածել նրա մեջքին։ Վեյնը ավելի քան վեց շաբաթ անցկացրել է հիվանդանոցում՝ ուղեղի և ֆիզիկական բարդ վնասվածքներով։ Ի տարբերություն Շերոնի՝ նա ընդհանրապես չի հիշում կատարվածը և պայքարում է նաև հիշողության կորստի հետ։ 61-ամյա տղամարդը ստիպված է նորից սովորել կենցաղային տարրական հմտություններ՝ կարդալ, ատամները մաքրել, դանակ ու պատառաքաղ օգտագործել։ Տաթուն՝ նվիրված իր սիրելի «Լիդս Յունայթեդ» թիմին, անգամ անծանոթ էր նրան. ստիպված հարցրել է ընտանիքին՝ ինչ է նշանակում այն։ «Ոտքերս ու մեջքս անդադար ցավում են, հաճախ գլխացավեր ունեմ, իսկ հիշողության բացակայությունը սարսափելի է։ Չես ճանաչում մարդկանց, ում հետ ապրել ես կամ աշխատել», – պատմում է նա։ Վեյնին այդ ամենից հետո հոգ է տանում իր զուգընկերուհի Թրեյսին։ Շերոնն ու Վեյնը մի բան են կիսում՝ վերապրածի մեղքը։ «Թ
րեյսին բարկանում է, որ ասում եմ, բայց ես առանց վարանելու իմ կյանքը կտայի այն ուսանողներից մեկի փոխարեն», – ասում է Վեյնը։ «Նրանց հետ տեղի ունեցածը՝ դատարանում լսելիս, սարսափելի էր։ Իմ վերքերը ոչինչ էին դրա համեմատ»։ Շերոնը հավելում է․ «Երբ լսեցի Բարնաբիի ու Գրեյսի մահվան մասին, մտածեցի՝ երանի ես զոհված լինեի իրենց փոխարեն։ Նրանք դեռ ամբողջ կյանքը առջևում ունեին։ Պարզապես մեղավոր ես զգում։ Աշխատանքի գնալը, փողոցով անցնելը, մեքենա նստելը պիտի ապահով լիներ։ Դա ուղղակի սխալ է»։ Կալոկանեն, որին մինչև հարձակումները ախտորոշել էին պարանոիդ շիզոֆրենիայով, 2024թ․ հունվարին դատապարտվել է հիվանդանոցային պարտադիր բուժման՝ երեք սպանության մեղադրանքով՝ հոգեկան վիճակով պայմանավորված պատասխանատվության նվազման հիմքով, ինչպես նաև երեք սպանության փորձի համար։ BBC-ն որոշել է չհրապարակել Կալոկանեի լուսանկարը՝ հարձակումից փրկվածների խնդրանքով։ «Ամեն օր լրատվամիջոցներում նրա դեմքն է։ Ինչու՞ շարունակել դա», – հարցնում է Շերոնը։ Այս դեպքը մի շարք հետաքննությունների պատճառ է դարձել, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիայի առողջապահության ազգային ծառայության կողմից պատվիրած հոգեկան առողջության հանցագործությունների վերանայումը։ Այս տարվա սկզբին Շերոնն ու Վեյնը, զոհվածների ընտանիքների հետ միասին, հրավիրվել են Դաունինգ Սթրիթ՝ մասնակցելու դատավորի ղեկավարած հանրային քննության նախապատրաստական քննարկումներին։ Նրանք պատրաստ են լիարժեք ներգրավվել քննության մեջ՝ որը կղեկավարի դատավոր Դեբորա Թեյլորը՝ հույսով, որ արդյունքները կօգնեն կանխել նման դեպքերը։ Շերոնի և Վեյնի ներկայացուցիչ, փաստաբան Գրեգ Ալմոնդը նշել է․ «Շատ կարևոր է, որ քննության կենտրոնում հենց վերապրածներն են։ Նրանք ուզում են իրենց պատմությունը հնչեցնել ու չմնալ մոռացված»։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
