Քսի Ջինպինը լուսարձակների տակ՝ Պուտինին ընդունելով Թրամփի այցից օրեր անց
Քսի Ջինպինը լուսարձակների տակ՝ Պուտինին ընդունելով Թրամփի այցից օրեր անց Ուրախ երեխաներ, ռազմական պատվո պահակախումբ, թնդանոթների կրակոցներ ու ռազմական նվագախումբ՝ այս ամենը կարելի էր տեսնել Չինաստանի ժողովրդի Մեծ դահլիճի մոտ Վլադիմիր Պուտինի ընդունելության ժամանակ։ Այն գրեթե հայելային կրկնություն էր Դոնալդ Թրամփի այցի ընդունելության։ Երկու բարձր մակարդակի նախագահական այցեր՝ ընդամենը մի քանի օր ընդմիջումով, հենց այն պատկերն է, որ Քսի Ջինպինը ցանկանում է ցույց տալ աշխարհին՝ խոսել բոլորի հետ, բայց կապված չլինել ոչ մեկի հետ։ Չինաստանի համար այս այցերը վկայություն են, որ իր հսկայական տնտեսության և նոր ձեռք բերված դիվանագիտական ազդեցության շնորհիվ այժմ բոլոր ճանապարհները տանում են դեպի Պեկին։ «Աշխարհաքաղաքական նոր դարաշրջանը այլևս այնքան էլ կենտրոնացած չէ Արևմուտքի շուրջ», — ասում է Լոնդոնի Քինգս քոլեջի փորձագետ Սամիր Պուրին։ «Չինաստանն ունի լայն թաքնված հնարավորություններ միջազգային ասպարեզում։ Այն չի օգտագործում իր ուժը առավել ուղղակի ձևով հակամարտությունները լուծելու համար, այլ աստիճանաբար օգտագործում է իր դիրքը»։ Տեսողական առումով երկու այցերն էլ շատ նման էին՝ Քսին վստահորեն գտնվում էր լուսարձակների տակ՝ հյուրընկալի դերում։ Սակայն երկու այցերի հետևում ընկած քաղաքականությունը շատ տարբեր էր։ Պուտինը, ով Չինաստան է այցելել ավելի քան 20 անգամ, Քսիի հետ ունի սերտ անձնական հարաբերություններ։ Սակայն Ուկրաինայի պատերազմն ու արևմտյան պատժամիջոցները նրան ստիպել են ծանրությամբ հենվել Պեկինի վրա։ Չինաստանն այժմ Ռուսաստանի հիմնական առևտրային գործընկերն է և ռուսական նավթի ու գազի ամենամեծ գնորդը։ Տարիներ շարունակ անհավասար գործընկերությունն այսօր էլ ավելի է ամրապնդվել։ Բանակցությունների արդյունքում ստորագրվել է 20-ից ավելի համաձայնագիր առևտրի և տեխնոլոգիաների ոլորտում, սակայն չի ստացվել Ռուսաստանի տարիներ շարունակ առաջ մղած գազի խողովակաշարի նախագծի հավանություն։ Երկարատև համատեղ հայտարարությունը նույնպես չի բերել կարևոր առաջընթաց։ «Երկու երկրներն էլ կարիք ունեն միմյանց, բայց Ռուսաստանն այսօր ավելի շատ է կարիք ունենում Չինաստանի», — ասում է Շանհայի Արևելյան Չինաստանի նորմալ համալսարանի Ռուսաստանագիտության կենտրոնի փորձագետ Չժեն Ռունյուն։ «Այսօրվա միջազգային իրավիճակում խորը համագործակցությունը Չինաստանի հետ Ռուսաստանի համար չափազանց կարևոր է իր ընթացիկ մարտահրավերներին դիմակայելու համար»։ Քսի Ջինպինը վստահ դիրք ուներ նաև ԱՄՆ նախագահի հետ բանակցություններում։ Աշխարհի մյուս երկրների հետ ամրապնդված առևտրային կապերը, հազվագյուտ հողերի միներալների ոլորտում գերիշխանությունը և առաջատար արտադրությունը նրան լծակներ են տվել։ Թրամփի անկանխատեսելիության ֆոնին Պեկինը հայտնվել է Վաշինգտոնի հետ հավասար դիրքերում։ Երկու առաջնորդների հետ էլ Քսին շփվում էր այնպիսի ղեկավարների հետ, ովքեր խրված էին թանկարժեք և երկարաձգվող պատերազմների մեջ։ Թրամփի համար Մերձավոր Արևելքի պատերազմը վերածվել է գլոբալ ճգնաժամի, որը խիստ իջեցրել է իր վարկանիշը։ Պուտինի համար Ուկրաինայի ներխուժումը, որն արդեն հինգերորդ տարին է շարունակվում, մեկուսացրել է Ռուսաստանը և ծանր հարված է հասցրել նույնիսկ սեփական ժողովրդին։ Երկու դեպքում էլ պարզ էր երևում, որ Չինաստանն այժմ ունի ուժ՝ ինքնուրույն սահմանելու գլոբալ բեմի տոնայնությունն ու պայմանները։ Սա ուշագրավ շրջադարձ է երկրի համար, որը հինգ տարի առաջ գրեթե դիվանագիտական մեկուսացման եզրին էր։ Սահմանները փակ էին համաճարակի պատճառով, որն այն ժամանակվա նախագահ Թրամփը անվանել էր «չինական վիրուս»։ Արևմուտքի հետ հարաբերությունները կտրուկ վատթարացել էին «գայլ-ռազմիկ» դիվանագիտության ֆոնին։ Միջազգային քննադատություններ կային Սինցզյանում մարդու իրավունքների խախտումների, Հոնկոնգի նկատմամբ վերահսկողության ամրապնդման պատճառով։ Արևմտյան երկրները պատժամիջոցներ և արտահանման սահմանափակումներ էին սահմանել։ Չինաստանը պատասխանել էր հակաքայլերով։ Եվ ահա հինգ տարի անց Չինաստանը վերադարձել է որպես գլոբալ դիվանագիտության և առևտրի անփոխարինելի կենտրոն։ Այն այլևս «պարունակություն պարունակող խնդիր» չէ, այլ ուժ, որի հետ պետք է շփվել։ Պեկինը մեղմել է իր դիվանագիտական ոճը՝ հասկանալով անհարմար իրականությունները։ Տնտեսության դանդաղումը պահանջում է ավելի շատ օտարերկրյա ներդրումներ և առևտուր, ինչը կայուն հարաբերություններ է պահանջում։ Ավելորդ առճակատումը տարածաշրջանային կարևոր գործընկերներին (Հարավային Կորեա, Ֆիլիպիններ, Վիետնամ) մոտեցրել էր Վաշինգտոնին։ Ժամանակի գործոնն էլ կարևոր է։ Դո
նալդ Թրամփի ընտրությունից ի վեր Չինաստանը վերականգնել է հարաբերությունները Ավստրալիայի, Կանադայի և Մեծ Բրիտանիայի հետ՝ ԱՄՆ-ի կարևոր դաշնակիցների։ Կանադայի, Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի եւ այլոց ղեկավարներ այցելել են Պեկին՝ գործարքներ կնքելու աշխարհի երկրորդ տնտեսության հետ։ Վերջին տասնամյակում Քսին խոստացել էր իր ժողովրդին «չինական ազգի մեծ վերածնունդ»։ Անցած շաբաթը հիանալի ներքին քարոզչություն էր՝ չինական առաջնորդը երևում էր որպես այն մարդը, որի հետ բոլորը ցանկանում են հանդիպել։ Սակայն այս այցը ցույց տվեց նաև չինական դիվանագիտության սահմանները։ Քսին խոսեց միայն մեկ պատերազմի մասին՝ Մերձավոր Արևելքի։ Նա Պուտինին ասաց, որ Իրանի պատերազմի ամբողջական ավարտը «առավելագույն հրատապություն» է, բայց ոչ մի խոսք չասաց Ուկրաինայում Ռուսաստանի ներխուժման մասին։ Երկու առաջնորդներն էլ դատապարտեցին «դավաճանական voենային հարձակումները», «կեղծ բանակցությունները», «պետությունների ղեկավարների սպանությունները», «ռեժիմի փոփոխության հրահրումը» և «ազգային ղեկավարների առևանգումը»։ Այս դիրքորոշումը կարող է հետևանքներ ունենալ։ Չինաստանը կոչ անելով ավարտել հակամարտությունները և քննադատելով ԱՄՆ-ի գործողությունները, բայց լռելով Ուկրաինայի մասին, որտեղ հարյուր հազարավոր մարդիկ են զոհվել, հարցեր կառաջացնի Եվրոպայում՝ թե որքանով է Պեկինը պատրաստ կամ ի վիճակի լինել իսկապես անկողմնակալ գլոբալ խաղացող։ Չինաստանը փորձում է պահպանել չեզոքություն Ուկրաինայի պատերազմում, թեև ԱՄՆ-ն ու Եվրոպան պահանջում են դադարեցնել Մոսկվային տրամադրվող տնտեսական աջակցությունը։ Բայց Պեկինը վախենում է կորցնել կարևոր դաշնակցին, եթե Պուտինը պարտվի, և մտահոգ է մեծ հարևանի անկայունությամբ։ Սակայն Իրանի պատերազմը վնասում է չինական շահերին։ Պեկինը նավթի պաշարներ ունի, բայց Հորմուզի նեղուցի արգելափակումը շարունակվում է։ Մի պատերազմի ավարտի կոչ անելը և մյուսի նկատմամբ լռությունը խաթարում է Քսիի վստահելիությունը՝ որպես գլոբալ դերակատար։ Ուժեղ տպավորություն թողնող այս դիվանագիտական շաբաթը չնայած՝ Քսի Ջինպինի առջև դեռ դժվարին առաջադրանք է կանգնած։ Չինաստանի հեղինակային իշխանությունը, որը Քսիի օրոք էլ ավելի է ամրապնդվել, շատերի համար մնում է վիճահարույց և անվստահելի։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
