Կանադայի Քարնին սկսում է սուվերեն ներդրումային հիմնադրամ. Ի՞նչ է դա
Կանադայի Քարնին սկսում է սուվերեն ներդրումային հիմնադրամ. Ի՞նչ է դա Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին հայտարարել է, որ երկիրը ստեղծում է պետության սեփականության տակ գտնվող ներդրումային հիմնադրամ՝ խոշոր զարգացման նախագծեր ֆինանսավորելու համար։ «Canada Strong Fund»-ը (Կանադայի ուժեղ հիմնադրամ) առաջինն է այս տեսակի երկրի պատմության մեջ։ Այն կներդրումներ կանի էներգետիկայի, ենթակառուցվածքների, հանքարդյունաբերության, գյուղատնտեսության և տեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Հիմնադրամի սկզբնական կապիտալը կկազմի 25 մլրդ կանադական դոլար (մոտ 18,4 մլրդ ԱՄՆ դոլար)։ Հիմնադրամը թույլ կտա նաև սովորական կանադացիներին, ովքեր ունեն «մի քիչ ավելորդ գումար», ուղղակիորեն ներդրումներ անել դրանում։ Սակայն փորձագետները զգուշացնում են, որ դա կարող է հանգեցնել սահմանափակ եկամուտների։ Այս քայլը մաս է կազմում Քարնիի կառավարության ավելի լայն ծրագրի՝ ամրապնդելու Կանադայի տնտեսությունը ԱՄՆ-ի կողմից սպառնացող մաքսային սակագների ֆոնին։ Օտտավայում տեղի ունեցած երկուշաբթի օրվա հայտարարության ժամանակ Քարնին ասել է, որ Կանադան գտնվում է իր պատմության կարևորագույն շրջադարձում՝ պայմանավորված ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների փոփոխությամբ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է շտապ ներդրումներ անել և կառուցել։ «ԱՄՆ-ը փոխվել է, դա իրենց իրավունքն է։ Մենք էլ արձագանքում ենք, դա մեր պարտավորությունն է»,- նշել է նա։ Վարչապետի խոսքով՝ հիմնադրամը մասնավոր հատվածի հետ միասին կներդրումներ կանի այն, ինչ կառավարությունը անվանում է «ազգային կառուցման նախագծեր»՝ նավահանգիստների արդիականացում, բնական պաշարների մշակում և այլն։ «Շատ երկրներ, որոնք օժտված են բնական պաշարներով, ինչպես Նորվեգիան, ունեն սուվերեն ներդրումային հիմնադրամներ։ Կանադան մինչ այս պահը չուներ, բայց այժմ կունենա»,- ասել է Քարնին։ Մոնրեալի տնտեսական ինստիտուտը երկուշաբթի օրը հայտարարությամբ զգուշացրել է, որ հիմնադրամը «կարող է թանկ նստել հարկատուների վրա և ապահովել սահմանափակ եկամուտներ»։ Ընդդիմադիր պահպանողականները նույնպես քննադատել են նախաձեռնությունը։ Պահպանողականների առաջնորդ Պիեռ Պուալիևրը այն անվանել է «սուվերեն պարտքային հիմնադրամ»՝ հիշեցնելով, որ երկիրը գտնվում է դեֆիցիտի մեջ։ «Նորվեգիան, Սինգապուրը և Սաուդյան Արաբիան ունեն մեծ բյուջետային ավելցուկներ, որոնք կուտակում և տեղադրում են իրենց սուվերեն հիմնադրամներում։ Քարնին չունի ավելցուկ, ուստի չունի նաև հարստություն, որ դնի նման հիմնադրամի մեջ»,- ասել է նա։ Պուալիևրը նաև հարց է տվել՝ ինչու է Քարնին ցանկանում հանրային միջոցներ ուղղել խոշոր ենթակառուցվածքային նախագծերին։ «Եթե նախագիծն ունի բիզնես-հիմնավորում, ինչու՞ պետք է կառավարությունը ֆինանսավորի այն»։ Ի պատասխան՝ Քարնին երկուշաբթի օրը նշել է, որ Կանադայի ֆինանսական դիրքը բարելավվել է, իսկ դեֆիցիտը ցածր է, քան սպասվում էր։ Սա թույլ է տվել ստեղծել «Canada Strong Fund»-ը։ Նա նաև ավելացրել է, որ օտարերկրյա ներդրումները Կանադայում աճել են և այս պահին գերազանցում ե
ն մյուս խոշոր տնտեսություններին։ Կառավարությունը հայտարարել է, որ առաջիկա ամիսներին կանցկացնի խորհրդակցություններ՝ հիմնադրամի մանրամասների շուրջ։ Քարնին երկուշաբթի օրը գովել է այլ երկրներին, որոնք «տարիներ առաջ հեռատեսությամբ» ստեղծել են իրենց սուվերեն հիմնադրամները։ Նրանցից է Նորվեգիան, որը 1990 թվականին հիմնադրամ է ստեղծել և այնտեղ տեղադրում է նավթի ու գազի ոլորտից ստացված ավելցուկային եկամուտները՝ բացառապես երկրից դուրս ներդրումներ անելով։ Այդ հիմնադրամը, Bloomberg-ի 2025 թվականի տվյալներով, աճել է մինչև 2,1 տրիլիոն դոլար և դարձել «ամենամեծը իր տեսակի մեջ»։ Ինչպես Նորվեգիան, Կանադան նույնպես հարուստ է բնական պաշարներով, այդ թվում՝ ունի աշխարհի երրորդ խոշոր նավթային պաշարները։ Սակայն, ի տարբերություն Նորվեգիայի, Կանադան պարտքերի մեջ է։ Տորոնտոյի համալսարանի տնտեսագիտության պրոֆեսոր Ջոզեֆ Շտայնբերգի խոսքով՝ Կանադայի սուվերեն հիմնադրամը կֆինանսավորվի ոչ թե եկամուտներից, այլ փոխառու միջոցներով։ Պրոֆեսորը BBC-ին ասել է, որ պատմականորեն սուվերեն հիմնադրամները ստեղծվում են այն երկրների կողմից, որոնք մեծ եկամուտներ են ստանում պետական սեփականություն հանդիսացող ակտիվներից (հիմնականում նավթից)։ Այդ եկամուտները հետո ներդրվում են դիվերսիֆիկացված պորտֆելում, հաճախ երկրից դուրս։ Կանադայի դեպքում, սակայն, գումարը հիմնականում կուղղվի ներպետական նախագծերին։ Մեկ այլ տարբերություն էլ այն է, որ Կանադայի հիմնադրամը կթույլատրի քաղաքացիներին ուղղակիորեն ներդրումներ անել դրանում՝ ի տարբերություն մյուս երկրների։ Այլ երկրներ, որոնց սուվերեն հիմնադրամները գերազանցում են 1 տրիլիոն դոլարը, են Չինաստանը, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները և Քուվեյթը։ ԱՄՆ-ում նույնպես վերջերս քննարկվել է նման հիմնադրամի ստեղծումը։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը իշխանության գալուց անմիջապես հետո ստորագրել է գործադիր հրաման՝ ուղղված ֆինանսների և առևտրի նախարարություններին՝ 90 օրվա ընթացքում ներկայացնելու պլան ԱՄՆ-ի սուվերեն հիմնադրամի ստեղծման համար՝ «առավելագույնս արդյունավետ օգտագործելու մեր ազգային հարստությունը»։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
