Ճապոնիան թուլացնում է զենքի արտահանման կանոնները՝ հրաժարվելով երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված խաղաղասիրական քաղաքականությունից
Ճապոնիան թուլացնում է զենքի արտահանման կանոնները՝ հրաժարվելով երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված խաղաղասիրական քաղաքականությունից Ճապոնիան թուլացրել է տասնամյակների վաղեմության սահմանափակումները զենքի արտահանման վրա՝ դրանով իսկ բացելով ճանապարհը զենք վաճառելու ավելի քան տասնհինգ երկրների։ Երեքշաբթի արված հայտարարությունը կարևոր փուլ է դարձել Տոկիոյի պաշտպանական քաղաքականության փոփոխության գործում, որը մինչ այժմ խիստ խաղաղասիրական էր երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Այս որոշումը կայացել է տարածաշրջանում լարվածության աճի ֆոնին։ Մինչև այժմ զենքի արտահանումը սահմանափակվում էր միայն հինգ կատեգորիայով՝ փրկարարական, տրանսպորտային, նախազգուշացման, հետախուզության և ականազերծման սարքավորումներով։ Այս սահմանափակումները հանվում են։ Այժմ Ճապոնիան կարող է մահացու զենք վաճառել այն 17 երկրներին, որոնց հետ ունի պաշտպանական համաձայնագրեր, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ին և Մեծ Բրիտանիային։ Զենքի վաճառքը երկրներին, որոնք ներգրավված են հակամարտություններում, մնում է արգելված։ Սակայն իշխանությունները նշում են, որ հնարավոր կլինեն բացառություններ «հատուկ դեպքերում»։ «Անընդհատ խստացող անվտանգության միջավայրում ոչ մի երկիր այլևս չի կարող միայնակ ապահովել իր խաղաղությունն ու անվտանգությունը», — երեքշաբթի X-ում գրել էր Ճապոնիայի վարչապետ Սանաե Տակաիչին։ Միևնույն ժամանակ նա շեշտել էր. «Մենք բացարձակապես չենք փոխում մեր հավատարմությունը այն խաղաղասեր ուղու և հիմնարար սկզբունքներին, որոնց հետևում ենք 80 տարուց ավելի՝ պատերազմից ի վեր»։ «Նոր համակարգով մենք ռազմավարականորեն կխթանենք սարքավորումների տեղափոխումը՝ միաժամանակ էլ ավելի խիստ և զգույշ գնահատելով յուրաքանչյուր տեղափոխության թույլատրելիությունը», — ավելացրել է վարչապետը։ Կաբինետի գլխավոր քարտուղար Մինորու Կիհարան մամուլի ասուլիսում հայտարարել է, որ այս քայլը «նպատակ ունի պաշտպանել Ճապոնիայի անվտանգությունը և ավելի մեծ ներդրում ունենալ տարածաշրջանի խաղաղության ու կայունության գործում»։ Չինաստանը հայտարարել է, որ «լուրջ մտահոգված է» Ճապոնիայի «անխոհեմ ռազմականացման» կապակցությամբ։ Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը սովորական մամուլի ճեպազրույցում նշել է. «Չինաստանը կշարունակի բարձր զգոնություն դրսևորել և վճռականորեն դեմ լինել այս քայլին»։ Նոր կանոնները հայտարարվել են այն ժամանակ, երբ Ճապոնիայի Ինքնապաշտպանության ուժերը մասնակցում են ԱՄՆ-ի և Ֆիլիպինների միջև անցկացվող ամենամյա զորավարժություններին։ Առաջին անգամ Ճապոնիան մասնակցում է զորավարժություններին որպես մարտիկ, ոչ թե պարզ դիտորդ։ Չինաստանը դեմ է արտահայտվել այս զորավարժություններին՝ պնդելով, որ դրանք խորացնում են տարածաշրջանային բաժանումները։ Զորավարժությունները անցկացվում են Ֆիլիպինների այն հատվածներում, որոնք մոտ են Չինաստանի պահանջած ջրերին և կղզիներին, այդ թվում՝ Թայվանին։ Չինաստանը Թայվանը համարում է իր անջատված մասը, որը վերջիվե
րջո պետք է վերադառնա Պեկինի վերահսկողության տակ, և չի բացառում ուժի կիրառումը։ Անցյալ տարի Սանաե Տակաիչին Չինաստանի դժգոհությունն էր առաջացրել՝ խորհրդարանում հայտարարելով, որ Ճապոնիան կարող է իր Ինքնապաշտպանության ուժերով արձագանքել, եթե Չինաստանը հարձակվի Թայվանի վրա։ Հարավային Կորեայի արտաքին գործերի նախարարությունը նշել է, որ Ճապոնիայի պաշտպանական քաղաքականությունը «ցանկալի է իրականացնել այնպես, որ պահպանվի Խաղաղության սահմանադրության ոգին և միաժամանակ նպաստի տարածաշրջանի խաղաղությանն ու կայունությանը»։ Հիշեցնենք, որ Հարավային Կորեան 1910-ից մինչև երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտը գտնվում էր Ճապոնիայի գաղութատիրության տակ։ Ճապոնիայի պաշտպանական դիրքորոշումը ամրագրվել է 1947 թվականի սահմանադրությամբ։ Այն հրաժարվում է պատերազմից որպես միջազգային վեճերի լուծման միջոցից և արգելում է Ճապոնիային ունենալ պատերազմական ներուժ։ Տասնամյակներ շարունակ խաղաղասիրությունը դարձել էր Ճապոնիայի ինքնության անբաժան մասը։ Սակայն այդ մոտեցումը աստիճանաբար փոխվում է։ 2014 թվականին այն ժամանակվա վարչապետ Շինզո Աբեն թուլացրել էր զինվորական վաճառքների ամբողջական արգելքը՝ թույլ տալով դաշնակիցների հետ համատեղ զենք մշակել և Ճապոնիայի պաշտպանական արդյունաբերությանը հասանելիություն տալ նոր շուկաների ու տեխնոլոգիաների։ 2023 թվականին վարչապետ Ֆումիո Կիսիդան էլ ավելի առաջ գնաց՝ առաջին անգամ երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր թույլատրելով պատրաստի մահացու զենքի արտահանում։ Սանաե Տակաիչին աջակցում է խաղաղասիրական սահմանադրության փոփոխությանը։ Թեև նա չի մանրամասնել առաջարկվող փոփոխությունները, շատերը կարծում են, որ խոսքը կվերաբերի 9-րդ հոդվածին, որը հրաժարվում է պատերազմից։ Տակաիչիի կողմնակիցները պնդում են, որ Ճապոնիան պետք է հաշվի առնի նոր իրականությունը՝ երկիրը շրջապատված լինելով Չինաստանով, Ռուսաստանով և Հյուսիսային Կորեայով, որտեղ հին կանոնները այլևս չեն գործում։ Իսկ քննադատները մտահոգված են, որ Ճապոնիան վերածվում է պատերազմին պատրաստ երկրի, և սահմանադրական բարեփոխումները կարող են ներքաշել այն ռազմական հակամարտությունների մեջ։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
