«Նավի վրա թաքնվելու տեղ չկա». ծովագնացները, որոնք կանգնած են Իրանի մոտ
«Նավի վրա թաքնվելու տեղ չկա». ծովագնացները, որոնք կանգնած են Իրանի մոտ Անօդաչու թռչող սարքեր, թևավոր հրթիռներ ու կործանիչներ արդեն սովորական տեսարան են դարձել Ծոցում խրված նավթատարների ու բեռնանավերի անձնակազմերի համար: Իրանը սպառնացել է կրակ բացել Հորմուզի նեղուցով անցնելու փորձ անող ցանկացած նավի վրա՝ ի պատասխան ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի հարձակումների: Վերջին օրերին Ծոցի շրջանում նավերի դեմ հարձակումների մասին հաղորդումները բազմապատկվել են: Հորմուզի նեղուցը համաշխարհային էներգամատակարարման ու ապրանքների տեղափոխման կարևորագույն միջանցքներից մեկն է: Պատերազմի հանկարծակի բռնկումը հարյուրավոր նավեր ու նրանց անձնակազմերին թողել է ծովի մեջտեղում՝ առանց ելքի, երբ շուրջը հողի վրա ու օդում ընթանում են հարվածներ: «Ես տեսել եմ իրանական անօդաչուներ ու թևավոր հրթիռներ, որոնք ցածր բարձրությամբ էին թռչում», — պատմում է ամերիկյան նավթատարի վրա գտնվող պակիստանցի ծովագնաց Ամիրը (անունը փոխված է), որը չի կարողանում հեռանալ տարածաշրջանից: «Լսում եմ նաև կործանիչների աղմուկը, բայց չեմ կարողանում հասկանալ՝ որ երկրինն են»: Ամենաշատն իրեն վախեցնում է այն միտքը, որ ընկնող անօդաչու կամ հրթիռ կարող է ընկնել իրենց նավի վրա: Մյանմարցի Հեյնը ամեն օր ականատես է լինում փոխհրաձգությունների: «Հենց այս առավոտ երկու կործանիչներ կրակեցին միմյանց վրա, մինչ մենք աշխատում էինք», — ասում է նա: «Նավի վրա թաքնվելու հատուկ տեղ չկա, պարզապես վազեցինք ներս»: Ըստ Բանգլադեշի առևտրային նավատորմի սպաների ասոցիացիայի նախագահ կապիտան Անամ Չոուդհուրիի գնահատմամբ՝ Մերձավոր Արևելքում խրված ծովագնացների թիվը մոտավորապես 20 հազար է: Ոմանք ծովում են, ոմանք՝ նավահանգիստներում, սակայն ո՞ր վիճակն է ավելի վտանգավոր՝ դժվար է ասել: «Նավահանգստում մարդիկ կարծում են՝ ապահով է, բայց արդեն եղել են դեպքեր, երբ խարսխված նավերին հարվածել են», — բացատրում է նա: Նրա կազմակերպությունը գրանցել է առնվազն յոթ նավ, որոնք վնասվել են պատերազմի ընթացքում: Մարտի 1-ին Skylark նավթատարի վրա (գրանցված Պալաույում) զոհվել է մեկ ծովագնաց: Շարժիչի խցիկում հրդեհ է բռնկվել, անձնակազմը տարհանվել է: Կենդանի մնացածները, ըստ կապիտանի, խորապես ցնցված են: Շատ կապիտաններ համաձայն են, որ նավահանգիստը թե ծովը՝ հարձակման դեպքում մեծ տարբերություն չկա: «Եթե ուզենան խփել իմ նավին՝ կխփեն», — ասում է կապիտան Մ. Մանսուր Սաիդը: Բայց ընդհանուր առմամբ մեծ նավերն ավելի ապահով են բաց ծովում, որտեղ կա տեղ մանևրելու համար: Ծովագնացների ընտանիքները մեծ անհանգստության մեջ են: Իրանում իշխանությունները խափանել են ինտերնետն ու հեռախոսակապը, ուստի հարազատները հազվադեպ ու կարճ ժամանակով են կարողանում կապ հաստատել: Ալի Աբբասը օրեր շարունակ չի կարողանում խոսել իր որդու հետ, ով գտնվում է Հորմուզի նեղուցի մոտ գտնվող իրանական նավահանգստում խրված նավի վրա: Վերջին անգամ որդին պատմել էր հրթիռային հարձակման մասին, որի ժամանակ վիրավորվել էր մեկ հնդիկ ծովագնաց: Հիմա կապը կորել է: «Ես դեռ չեմ ասել կնոջս ու նորաստեղծ հարսիս», — ասում է Ալին ար
ցունքներով: Ծովագնացները բախվում են նաև տեխնիկական խնդիրների՝ GPS-ի ազդանշանը խափանվում է, ջրի ու սննդի պաշարները սպառվում են: Որոշ նավերում արդեն սահմանափակումներ են մտցվել՝ օրական մեկ անգամ սնունդ, փոքր չափաբաժիններ: «Մեր կյանքն այստեղ շատ նվաստացուցիչ է», — ասում է պակիստանցի ծովագնաց Զիշանը: «Ոչ ոք չի կարող հանգիստ լինել այս իրավիճակում»: Ամիրն ավելացնում է. «Մենք զբաղեցնում ենք մեզ առօրյա աշխատանքներով, վարժանքներով, անվտանգության ուսուցմամբ»: Բոլորը հույս ունեն, որ կկարողանան ապահով հասնել տուն, սակայն շատ ընկերություններ պահում են անձնագրերը, իսկ նրանք, ովքեր կլքեն նավը՝ չկատարելով պայմանագիրը, ռիսկի են դնում ապագա աշխատանքը: «Եթե նավը խփեն անօդաչուով կամ հրթիռով՝ մարդկային կորուստը մնում է ծովագնացների վրա, իսկ նավն ու բեռը ապահովագրված են», — ասում է Ամիրը: «Ոչ մի ապահովագրություն չի կարող փոխարինել մարդու կյանքը»: Ծովագնացները խնդրում են ընկերություններին չստիպել անձնակազմին անցնել Հորմուզի նեղուցով: Նրանք համոզված են, որ այս պատերազմը երկարաժամկետ հետևանքներ կունենա Պարսկական ծոցի առևտրի համար:
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
