7000-ամյա հսկայական ստորջրյա պատ հայտնաբերվել է Ֆրանսիայի ափերին՝ Բրետանի մոտ
7000-ամյա հսկայական ստորջրյա պատ հայտնաբերվել է Ֆրանսիայի ափերին՝ Բրետանի մոտ Ֆրանսիացի ծովային հնագետները Բրետանի ափերին՝ Սեն կղզու մոտ, հայտնաբերել են հսկայական ստորջրյա պատ, որը թվագրվում է մ.թ.ա. մոտ 5000 թվականով: Նրանք ենթադրում են, որ այն կառուցվել է քարի դարի հասարակության կողմից, որի անհետացումը ծովի մակարդակի բարձրացման հետևանքով կարող է դարձել տեղական խորտակված քաղաքի մասին առասպելների աղբյուր: 120 մետր երկարությամբ այս պատը՝ Ֆրանսիայում հայտնաբերված ամենամեծ ստորջրյա կառույցը, հավանաբար ծառայել է որպես ձկնորսական թակարդ կամ պաշտպանիչ պատնեշ ծովի մակարդակի բարձրացումից: Կառուցման ժամանակ այն գտնվել է ափագծում՝ մակընթացության և տեղատարափի սահմանագծում: Այսօր այն ընկղմված է 9 մետր խորության տակ, քանի որ կղզին զգալիորեն փոքրացել է նախկին չափերից: Պատը միջինը 20 մետր լայնություն ունի և 2 մետր բարձրություն: Կանոնավոր ընդմիջումներով սուզորդները հայտնաբերել են մեծ գրանիտե կանգուն քարեր՝ մոնոլիթներ, որոնք երկու զուգահեռ շարքերով բարձրանում են պատի վերևում: Ենթադրվում է, որ դրանք նախ տեղադրվել են հիմնաքարի վրա, ապա շուրջը կառուցվել է պատը՝ օգտագործելով սալեր և ավելի փոքր քարեր: Եթե ձկնորսական թակարդի վարկածը ճիշտ է, ապա մոնոլիթները կարող էին ծառայել որպես հենարան ճյուղերից և ձողերից պատրաստված «ցանցի» համար՝ ձկներ բռնելու նպատակով տեղատարափի ժամանակ: Ընդհանուր զանգվածը մոտ 3300 տոննա է, ինչը վկայում է զգալի բնակեցված համայնքի աշխատանքի մասին: 7000 տարի պահպանվելու համար կառույցը պետք է որ չափազանց ամուր լիներ: «Այն կառուցվել է կազմակերպված հասարակության կողմից՝ որսորդ-հավաքողնե
րի, որոնք դարձել էին նստակյաց, երբ ռեսուրսները թույլ էին տալիս, կամ էլ՝ մ.թ.ա. 5000 թվականին այստեղ եկած նեոլիթյան բնակչության կողմից», – նշել է հնագետ Իվան Պայերը: Պատի հիմքում ընկած մոնոլիթները նման են Բրետանի դաշտերում տարածված հայտնի մենհիրներին, սակայն նախորդում են դրանց՝ կապված նեոլիթյան մշակույթի հետ: Պայերը ենթադրում է, որ քարերի հանույթի, մշակման և տեղափոխման գիտելիքները կարող էին փոխանցվել մեզոլիթյան որսորդ-հավաքողներից դեպի եկվոր նեոլիթյան հողագործներ: Պատը հայտնաբերվել է տեղի երկրաբան Իվ Ֆուկեի կողմից, որը ուսումնասիրել է ժամանակակից ռադարային տեխնոլոգիաներով կազմված ծովի խորության քարտեզները: «Սենի մոտ տեսա 120 մետրանոց գիծ, որն արգելափակում էր ստորջրյա հովիտը: Դա բնական չէր», – պատմել է նա Le Monde թերթին: Հնագետները առաջին հետազոտությունը կատարել են 2022 թվականի ամռանը, սակայն պատշաճ քարտեզագրումը հնարավոր է եղել միայն հաջորդ ձմռանը՝ ջրիմուռների նվազման ժամանակ: International Journal of Nautical Archaeology ամսագրում հրապարակված հոդվածում հեղինակները ենթադրում են, որ նման կառույցները կարող են հիմք հանդիսանալ բրետոնական խորտակված քաղաքների առասպելների համար, ինչպես օրինակ՝ Դուարնենե ծոցում գտնվող Իս քաղաքի լեգենդը, որն ընկած է մի քանի կիլոմետր դեպի արևելք: «Բարձր կազմակերպված հասարակության կողմից զարգացված տարածքի լքումը, հավանաբար, խոր հետք է թողել մարդկանց հիշողության մեջ: Ծովի մակարդակի արագ բարձրացումով պայմանավորված ընկղմումը, ինչպես նաև ձկնորսական կառույցների, պաշտպանիչ պատնեշների և բնակատեղերի լքումը պետք է որ տպավորիչ երևույթ լիներ», – նշվում է հոդվածում:
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
