Չինաստանը պատմական պարտավորություն է ստանձնել՝ կրճատելու կլիմայական արտանետումները
Չինաստանը, որը մոլորակի ամենամեծ ջերմոցային գազերի արտանետողն է, առաջին անգամ ընդունել է հստակ պարտավորություն՝ նվազեցնելու արտանետումները։ ՄԱԿ-ի Նյու Յորքի նստաշրջանում տեսաուղերձով նախագահ Սի Ցզինպինը հայտարարեց, որ Չինաստանը մինչև 2035 թվականը կկրճատի տնտեսության ամբողջ ծավալով ջերմոցային գազերի արտանետումները 7-10 տոկոսով՝ «ձգտելով հասնել ավելի բարձր արդյունքների»։ Այս հայտարարությունն արվել է այն ժամանակ, երբ ԱՄՆ-ը նահանջում է իր կլիմայական պարտավորություններից․ նախագահ Դոնալդ Թրամփը վերջերս կլիմայական փոփոխությունը կոչեց «խաբեություն»։ Սակայն փորձագետների մի մասը գտնում է, որ Չինաստանի ծրագիրը բավարար չափով հավակնոտ չէ՝ համաշխարհային նպատակներին հասնելու համար։ Գրինփիս Ասիայի ներկայացուցիչ Յաո Ժեն ընդգծեց․ «Նույնիսկ չափավոր սպասելիքներ ունեցողների համար այսօրվա ներկայացվածը բավարար չէ»։ Չնայած աշխարհի առաջնորդների հիմնական համաժողովը նախատեսված է նոյեմբերին Բրազիլիայում՝ COP30-ի շրջանակում, Նյու Յորքում ընթացող այս շաբաթվա հանդիպումը կարևոր նշանակություն ունի․ երկրները ժամանակի սղության պայմաններում պետք է ներկայացնեն իրենց նոր կլիմայական ծրագրերը, որոնք ըստ Փարիզյան համաձայնագրի ներկայացվում են յուրաքանչյուր հինգ տարին մեկ։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը նախքան հանդիպումը հայտարարեց․ «Կարևոր է, որ երկրները ներկայացնեն գործողությունների ծրագրեր, որոնք ամբողջությամբ համահունչ են 1.5 աստիճանի սահմանին և ընդգրկում են ամբողջ տնտեսությունն ու արտանետումները։ Առաջիկա տարիներին պետք է հասնել կտրուկ կրճատումների, եթե ուզում ենք պահպանել 1.5°C սահմանը»։ Չինաստանի նոր քայլը առանձնահատուկ նշանակություն ունի․ միայն 2023-ին երկիրը պատասխանատու էր մոլորակի ջերմոցային արտանետումների ավելի քան քառորդի համար՝ մոտ 14 միլիարդ տոննա։ 10%-անոց կրճատումը համարժեք կլինի տարեկան 1.4 միլիարդ տոննայի, ինչը գրեթե չորս անգամ գերազանցում է Մեծ Բրիտանիայի ընդհանուր արտանետումները։ Սակայն փորձագետները նշում են, որ միջազգային նպատակներին հասնելու համար Չինաստանից պահանջվում է առնվազն 30% կրճատում, իսկ շատ սցենարներում՝ մինչև 50%։ Միևնույն ժամանակ, Չինաստանը նախկինում ոչ մեկ անգամ գերազանցել է իր խոստումները․ օրինակ՝ մինչև 2030 թվականը 1,200 գիգավատ հողմային և արևային էներգիայի հզորության հասնելու նպատակին այն հասել
էր արդեն 2024-ին։ Ասիա Սոսայեթիի փորձագետ Լի Շուոն նշեց․ «Այս նպատակները պետք է դիտարկել որպես նվազագույն սահման, ոչ թե առավելագույն»։ Չնայած վերականգնվող էներգիայի արագ զարգացմանը, Չինաստանը շարունակում է մեծապես ապավինել ածխին․ անցած տարի ածխից ստացված էլեկտրաէներգիան նոր ռեկորդ էր սահմանել, թեև 2025-ի առաջին կեսին այն նվազել է՝ արևային էներգիայի աճի հաշվին։ «Սա ազդանշան է, որ տասնամյակներ շարունակ աճող արտանետումներից հետո Չինաստանը մտնում է դեկարբոնիզացիայի փուլ»,– ընդգծեց Լի Շուոն։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
