Փաշինյանը մեղադրում է Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդին՝ կուսակրոնության ուխտը խախտելու և երեխայի հայր լինելու մեջ
Հայաստանի լիբերալ կառավարության և խորապես պահպանողական Հայ առաքելական եկեղեցու (ՀԱԵ) միջև երբեք սերտ հարաբերություններ չեն եղել։ Սակայն վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ բարձր հոգևորականի հասցեին հնչեցրած սկանդալային մեղադրանքները նոր շերտով բացեցին արդեն իսկ առկա հակասությունները։ «Վեհափառ, գնա քեռուդ կնոջ հետ ման արի, ինձանից ի՞նչ ես ուզում», — հայտարարել է Փաշինյանը։ Նա բացահայտ մեղադրել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդին՝ կուսակրոնության ուխտը խախտելու և երեխա ունենալու մեջ՝ կոչ անելով նրան հրաժարական տալ։ BBC-ն փորձել է մեկնաբանություն ստանալ եկեղեցուց, սակայն արձագանք չի եղել։ Մինչ այժմ եկեղեցին ու կառավարությունը հաջողացրել էին համակեցության ձև գտնել, սակայն այս միջադեպը սպառնում է էլ ավելի խորացնել արդեն բևեռացված հասարակության ներսում առկա ճեղքերը՝ հնարավոր ազդեցություն ունենալով 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների վրա։ Վեճը կարող է նաև խանգարել խաղաղ բանակցություններին, որոնք կարող են վերափոխել ամբողջ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը՝ հատկապես հաշվի առնելով 2020 թվականին Ադրբեջանի հետ պատերազմում Հայաստանի կրած ծանր պարտությունը։ Հայաստանը համարվում է առաջին երկիրը, որն ընդունել է քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն՝ դեռևս 301 թվականին։ Թեև օրենքով սահմանված է եկեղեցու և պետության բաժանում, nevertheless, Հայաստանի Սահմանադրությունն ընդունում է Հայ առաքելական եկեղեցին որպես «ազգային եկեղեցի»։ Եկեղեցին չի արձագանքել վարչապետի կոնկրետ մեղադրանքներին, սակայն նշել է, որ Փաշինյանը փորձում է «լռեցնել իր ձայնը»՝ հիշեցնելով, որ եկեղեցական կառավարման հարցերում կառավարությունը որևէ իրավասություն չունի։ Եթե մեղադրանքներն իսկապես ճիշտ են, ապա դա կարող է կաթողիկոսին անպատշաճ դարձնել պաշտոնավարման համար։ Ըստ եկեղեցական կանոնակարգի՝ կաթողիկոս կարող են ընտրվել միայն կուսակրոնության ուխտ ունեցած վանականները։ Փաշինյանը, թեև չունի եկեղեցու վրա իրավասություն, պահանջում է Գարեգին Երկրորդի հրաժարականը՝ առանց որևէ ապացույց ներկայացնելու, սակայն սպառնացել է դրանք հրապարակել։ Վարչապետը նաև մեղադրել է այլ բարձրաստիճան հոգևորականների՝ ներառյալ մի արքեպիսկոպոսի, որ իբր կապ է ունեցել իր քեռու կնոջ հետ՝ կրկին օգտագործելով «քեռուդ կնոջ հետ ման արի» արտահայտությունը։ Ընդդիմադիր կուսակցությունները և Հայաստանի նախկին նախագահները՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը և Սերժ Սարգսյանը, պաշտպանել են եկեղեցին և քննադատել Փաշինյանի գործողությունները։ Եկեղեցու և իշխանությունների հարաբերությունները վատթարացան հատկապես 2020-ի պատերազմից հետո, երբ Գարեգին Երկրորդը միացավ վարչապետի հրաժարականի պահանջներին։ Փաշինյանը պահպանեց իշխանությունը, իսկ եկեղեցին դարձավ ընդդիմադիր հնչեղ ձայներից մեկը։ Վերջերս կաթողիկոսը պահանջել էր Լեռնային Ղարաբաղից փախստական դարձած հայերի վերադարձի իրավունքը՝ ինչը հակասում է կառավարության դիրքորոշմանը՝ խաղաղ բանակցությունների համատեքստում։ Փաշինյանը ձգտում է արագ կնքել խաղաղության պայմանագիր, որը կնախատեսի փոխադարձ տարածքային պահանջների հրաժարում։ Մինչդեռ ադրբեջանական մամուլը լայնորեն լուսաբանել է հայ ազգայնականների պահանջները՝ որպես Հայաստանի «խաղաղության չպատրաստ լինելու» ապացույց։ Այս ֆոնին եկեղեցին դարձել է ընդդիմադիր տրամադրությունների կենտրոն։ Քանի որ ընդդիմադիր ուժերի առաջնորդների միջև կան անձնական հակասություններ, եկեղեցին գրավում է նրանց աջակցությունը, ովքեր դժգոհ են գործող իշխանություններից։ Հայաստանում որոշ վերլուծաբաններ կարծում են, որ սա կարող է լինել կառավարության՝ եկ
եղեցու դեմ հարձակման իրական պատճառը։ Ընդհանուր ընտրությունները նշանակված են 2026 թվականի հունիսին, և սա կարող է լինել կանխավճռված հարված պահպանողական ընդդիմության հիմնական հենարաններից մեկի՝ եկեղեցու դեմ։ Վարչապետն ինքն է քաղաքական բնույթ տվել այս գործընթացին. «Մենք պետությունը վերադարձրինք ժողովրդին։ Հիմա պետք է եկեղեցին էլ վերադարձնենք ժողովրդին»։ Այս շաբաթ, երբ ռուս-հայ միլիարդատեր Սամվել Կարապետյանը հանդես եկավ եկեղեցու պաշտպանությամբ՝ հայտնելով, որ «ընդդիմության լռության դեպքում մենք կխառնվենք այս պայքարին մեր ձևով», նրա տանը խուզարկություն անցկացվեց, և հաջորդ օրը նա մեղադրվեց «իշխանության տապալման հրապարակային կոչեր» հնչեցնելու մեջ։ Կարապետյանը հերքում է մեղադրանքը։ Հայաստանի քաղաքական և հոգևոր առաջնորդների միջև այս բախումը զգայուն է ոչ միայն երկրի ներսում։ Հայ առաքելական եկեղեցին ունի հարյուրավոր թեմեր սփյուռքում՝ սկսած Ռուսաստանից ու Ուկրաինայից մինչև Արևմտյան Եվրոպա, Մերձավոր Արևելք և Ամերիկա։ Չնայած Գարեգին Երկրորդի՝ գաղտնի ընտանիք ունենալու վերաբերյալ լուրերը շրջանառվում էին դեղին մամուլում, վերջին տարիներին ավելի լուրջ մեղադրանքներ էին հնչեցնում սփյուռքի թեմերը՝ եկեղեցու ղեկավարությանը մեղադրելով ֆինանսական շահարկումների և իրենց ինքնավարության սահմանափակման մեջ։ 2013 թվականին Երուսաղեմի Հայ պատրիարքը Գարեգին Երկրորդին մեղադրել էր հոգևոր արժեքների պակասի և նյութական շահը գերադասելու մեջ։ Եկեղեցին հայտարարել էր, որ այդ մեղադրանքները անհիմն են։ Փաշինյանը պաշտոնն ստանձնելուց հետո սկզբում հայտարարել էր, թե կառավարությունն իրավունք չունի միջամտել եկեղեցու ներքին գործերին։ Սակայն այժմ, կարծես, նա փոխել է իր մոտեցումը։ Իսկ այս վեճի վերջնարդյունքը, անկասկած, էլ ավելի կբևեռացնի մի հասարակություն, որն արդեն իսկ խորապես պառակտված է՝ թե՛ ներքաղաքական տարաձայնություններով, թե՛ Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև կողմնորոշման հարցում, և թե՛ Հայաստանի բնակչության ու Արցախից գաղթած հայերի միջև առկա լարվածությամբ։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
