«Ամեն ինչ կանգ է առել». Չինական փոքր բիզնեսներն ակնկալում են շունչ առնել Թրամփի մաքսատուրքերից
«Թրամփը խելագարված է», – ասում է Լայոնել Սյուն՝ շրջապատված իր ընկերության՝ մոծակվան նարնջաքիմիկատներով լի տուփերով։ Այս ապրանքները մի ժամանակ վաճառվում էին ԱՄՆ-ի Walmart խանութներում, իսկ այժմ փոշոտվում են Չինաստանի պահեստներում։ Մինչև նախագահ Դոնալդ Թրամփը չհանի Չինաստանից ԱՄՆ ուղարկվող ապրանքների նկատմամբ սահմանված 145 տոկոս մաքսատուրքերը, դրանք այդպես էլ տեղից չեն շարժվի։ «Մեզ համար սա իսկապես դժվար է», – ավելացնում է նա։ Սյուի ընկերությունը՝ Sorbo Technology-ն, իր արտադրանքի մոտ կեսը վաճառում է ԱՄՆ-ին։ Չինական չափանիշներով փոքր բիզնես է՝ 400 աշխատող, Զեյժյան նահանգում։ Բայց նրանք միակները չեն, որ տուժում են տնտեսական այս պատերազմից։ «Մենք անհանգիստ ենք։ Եթե Թրամփը չփոխի իր դիրքորոշումը, դա կարող է կործանարար լինել մեր գործարանի համար», – ասում է նա։ Կանտոնի տոնավաճառում, որտեղ բազմաթիվ չինական ընկերություններ ցուցադրում են իրենց արտադրանքը, գրեթե յուրաքանչյուր տաղավարում իրավիճակը նույնն էր։ Գուանդուն նահանգի Sailing Trade ընկերության աշխատակից Էմին վաճառքի է դրել պաղպաղակ պատրաստող սարքեր։ Նրա հիմնական հաճախորդները ևս ԱՄՆ-ից են։ «Արդեն դադարեցրել ենք արտադրությունը։ Ամբողջ ապրանքը պահեստում է», – ասում է նա։ Մինչ BBC-ն զրուցում է պարոն Սյուի հետ, նա պատրաստվում է ընթրելու Ավստրալիայից ժամանած գնորդների հետ, որոնք փորձում են հնարավորինս ցածր գներով ապրանք ձեռք բերել։ «Կտեսնենք՝ ինչ կլինի», – ասում է նա՝ հույս հայտնելով, որ Թրամփը վերջապես հետ կկանգնի։ «Միգուցե մեկ-երկու ամսից ամեն ինչ լավանա։ Գուցե...», – ավելացնում է նա՝ մատները խաչելով։ Անցյալ շաբաթ ԱՄՆ նախագահը ժամանակավորապես դադարեցրեց մաքսատուրքերի մեծ մասը, երբ գլոբալ ֆոնդային շուկաներում անկում գրանցվեց։ Սակայն Չինաստանից ուղարկվող ապրանքների նկատմամբ սահմանված մաքսերը ուժի մեջ մնացին։ Պեկինը պատասխանեց՝ ԱՄՆ ներմուծման վրա 125 տոկոս մաքսատուրքեր սահմանելով։ Տարեկան տոնավաճառին մասնակցող ավելի քան 30,000 բիզնեսի ներկայացուցիչների համար այս իրավիճակը շփոթեցնող ու հուսահատեցնող է։ Տունային տեխնիկայի սրահում ցուցադրվում էին լվացքի մեքենաներ, ատամի էլեկտրական խոզանակներ, բլենդերներ և վաֆլի սարքեր։ Գնորդներ աշխարհի տարբեր երկրներից գալիս են՝ ապրանքը տեղում տեսնելու և գործարքներ կնքելու համար։ Բայց հիմա Չինաստանից սննդի խառնիչ կամ փոշեկուլ գնելն այնքան թանկ է դարձել՝ մաքսերի պատճառով, որ ամերիկյան ընկերությունների մեծ մասը չի կարող այդ ծախսը փոխանցել իր հաճախորդներին։ Աշխարհի երկու խոշորագույն տնտեսությունները փակուղում են։ Չինական ապրանքները, որոնք նախատեսված էին ամերիկյան շուկայի համար, կուտակվում են պահեստներում։ Այս տնտեսական պատերազմի հետևանքները շուտով կզգացվեն ամերիկյան խոհանոցներում և հյուրասենյակներում․ մարդիկ ստիպված կլինեն նույն ապրանքները գնել շատ ավելի թանկ։ Չինաստանը մնում է իր հստակ դիրքորոշման մեջ՝ խոստանալով պայքարել մինչև վերջ։ Նույն կեցվածքն ունեն նաև տոնավաճառում որոշ ներկայացուցիչներ։ Օրինակ՝ Հյու Վիանը, ով ցանկանում է էլեկտրական վառարաններ գնել իր ընկերության համար, մերժում է տուրքերից բխող մտահոգությունները։ «Եթե նրանք չեն ուզում, որ արտահանենք՝ թող սպասեն։ Մենք արդեն ունենք ներքին շուկա, լավագույն ապրանքները նախ կտրամադրենք չինացիներին», – ասում է նա։ Չինաստանն ունի մոտ 1.4 միլիարդ բնակչություն, ինչը տեսականորեն հսկայակ
ան ներքին շուկա է։ Պետությունը փորձում է խթանել տնտեսությունը՝ խրախուսելով սպառումը։ Բայց դա առանձնապես չի աշխատում։ Միջին խավի շատ ներկայացուցիչներ իրենց խնայողությունները ներդրել են բնակարաններ գնելու վրա, որոնց գները վերջին չորս տարում կտրուկ անկում են ապրել։ Այժմ մարդիկ նախընտրում են խնայել, ոչ թե ծախսել։ Չնայած Չինաստանը կարող է համեմատաբար հեշտ դիմանալ այս ճգնաժամին, այն մնում է արտահանման վրա հիմնված տնտեսություն․ անցյալ տարի արտահանումը կազմել է երկրի տնտեսական աճի գրեթե կեսը։ Goldman Sachs-ի տվյալներով՝ շուրջ 10–20 միլիոն մարդ Չինաստանում աշխատում է հենց ԱՄՆ ուղարկվող ապրանքների վրա։ Այդ աշխատողների մի մասը արդեն զգում է ճնշումը։ Կանտոնի տոնավաճառից ոչ հեռու Գուանդուն նահանգում՝ հայտնի ապրանքանիշերի համար հագուստ, կոշիկ ու պայուսակ արտադրող արհեստանոցներում, իրավիճակը խիստ ծանր է։ Յուրաքանչյուր շենքում կան մի քանի հարկ բարձրությամբ փոքր գործարաններ, որտեղ աշխատողները օրական աշխատում են մինչև 14 ժամ։ Մի քանի կոշիկի գործարանների մոտ աշխատողներ նստել էին մայթին՝ զրուցելու ու ծխելու։ «Բաները լավ չեն», – ասում է նրանցից մեկը, ով չի ցանկացել նշել անունը։ Նրա ընկերը հորդորում է չխոսել՝ նշելով, որ տնտեսական դժվարությունների մասին խոսելը Չինաստանում զգայուն թեմա է։ «Դեռ կորոնավիրուսի ժամանակներից խնդիրներ ունենք, իսկ հիմա էլ՝ այս մաքսատուրքերն են։ Մի ժամանակ օրական 300–400 յուան էի վաստակում (մոտ 40–54 դոլար), իսկ հիմա հազիվ 100 յուան ստանամ», – ասում է նա։ Մյուս աշխատողները նույնպես նշում են, որ հազիվ կարողանում են գոյատևել։ Չինաստանն այժմ կարող է կորցնել մի շուկա, որը տարեկան գնում է ավելի քան 400 միլիարդ դոլարի ապրանք։ Բայց վնասը կլինի երկուստեք․ տնտեսագետները զգուշացնում են, որ ԱՄՆ-ն կարող է մոտենալ ռեցեսիայի։ Անորոշությունը խորացնում է հենց Թրամփի վարքագիծը՝ անսպասելի քայլերով հայտնի քաղաքական գործչի։ Նա շարունակում է ճնշում գործադրել Պեկինի վրա, իսկ Չինաստանը՝ մնում է անզիջում։ Թեև Պեկինը հայտարարել է, որ չի բարձրացնի ներկա 125 տոկոս մաքսատուրձը, այլ ձևերով կարող է պատասխանել։ Սակայն առայժմ դա որոշակի «շնչառություն» է ստեղծում երկու կողմերի համար։ Վաշինգտոնի ու Պեկինի միջև շփումները գրեթե չկան, և կողմերից ոչ մեկը դեռ պատրաստ չէ բանակցությունների։ Մինչ այդ, տոնավաճառում որոշ ընկերություններ փորձում են նոր շուկաներ գտնել։ Էմին հույս ունի, որ իր պաղպաղակ պատրաստող սարքերը նոր ուղղություն կստանան։ «Հուսով ենք բացել եվրոպական շուկա, միգուցե Սաուդյան Արաբիա... և իհարկե՝ Ռուսաստան», – ասում է նա։ Մյուսները հավատում են, որ Չինաստանում էլ հնարավոր է գումար աշխատել։ Այդպես է մտածում 40-ամյա Մեյ Կունյանը, ով ամսական վաստակում է մոտ 10,000 յուան՝ աշխատելով կոշիկի գործարանում՝ ներսում վաճառելով չինացի հաճախորդներին։ Շատ խոշոր արտադրողներ արդեն տեղափոխվել են Վիետնամ, որտեղ աշխատուժը էժան է։ Մեյը եզրակացնում է մի միտք, որին շատերն արդեն եկել են. «Ամերիկան՝ չափազանց բարդ է»։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
