Իսրայելում պահեստազորայինները պահանջում են դադարեցնել պատերազմը Գազայում
Իսրայելի Գազայի պատերազմը շարունակվում է, սակայն ընդդիմությունը գնալով աճում է։ Վերջին շաբաթներին Իսրայելի զինված ուժերի բոլոր ճյուղերից հազարավոր պահեստազորայիններ ստորագրել են ուղերձներ՝ կոչ անելով վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի կառավարությանը դադարեցնել պատերազմը և կենտրոնանալ Գազայում մնացած 59 պատանդների վերադարձի վրա։ Տասնութ ամիս առաջ պատերազմի նպատակները շատերի համար հստակ էին՝ պարտության մատնել «Համաս»-ին և վերադարձնել պատանդներին։ Հունվարին հաստատված հրադադարը և ավելի քան 30 պատանդների վերադարձը նոր հույսեր էին առաջացրել։ Սակայն մարտի կեսերին Իսրայելի՝ պատերազմը վերսկսելու որոշումը խորտակեց այդ սպասումները։ «Մենք եկել ենք այն եզրակացության, որ Իսրայելը սխալ ուղղությամբ է շարժվում», ասել է Մոսադի նախկին ղեկավար Դանի Յաթոմը։ «Պարզ է, որ Նեթանյահուին հիմնականում անհանգստացնում է սեփական շահը։ Նրա առաջնահերթությունը կառավարությունը պահելն է, ոչ թե պատանդները»։ Վերջին ուղերձները ստորագրածներից շատերը Նեթանյահուի երկարամյա քննադատներ են։ Նրանց մի մասն արդեն մասնակցել էր կառավարության դեմ բողոքի ակցիաներին մինչև 2023թ. հոկտեմբերի 7-ի պատերազմը։ Սակայն Յաթոմի խոսքով՝ իր քայլը քաղաքական դրդապատճառ չունի։ «Ես ստորագրել եմ ոչ թե քաղաքական, այլ ազգային պատճառներով։ Ես շատ եմ մտահոգված, որ իմ երկիրը կարող է մոլորվել»։ Առաջին բաց ուղերձը հրապարակվել է ապրիլի սկզբին, որին միացել էին ռազմաօդային ուժերի 1000 պահեստազորայիններ ու վետերաններ։ «Պատերազմի շարունակությունն այլևս չի ծառայում իր հայտարարած նպատակներին և կարող է վտանգել պատանդների կյանքը», գրել էին նրանք՝ կոչ անելով գործել մինչև հնարավոր կենդանի մնացած 24 պատանդներին վերադարձնելը։ «Անցնող յուրաքանչյուր օր նոր վտանգ է նրանց կյանքին, յուրաքանչյուր վարանման պահ՝ ամոթ է»։ Դրանից հետո բանակի գրեթե բոլոր ստորաբաժանումներից՝ այդ թվում էլիտար և հետախուզական ուժերից, նաև բազմաթիվ բարձր կոչում ունեցող սպաներից, նման ուղերձներ են հրապարակվել։ Ընդհանուր առմամբ՝ արդեն հավաքվել է ավելի քան 12,000 ստորագրություն։ Հոկտեմբերի 7-ից հետո հարյուր հազարավոր պահեստազորայիններ վերադարձել էին ծառայության։ Այժմ, սակայն, ավելի ու ավելի շատերն են հրաժարվում մասնակցել գործողություններին․ զեկույցների համաձայն՝ պահեստազորայինների մասնակցության մակարդակը նվազել է մինչև 50-60%։ Բանակի համար, որը մեծապես հենվում է պահեստազորայինների վրա, սա կարող է դառնալ ամենախոր ճգնաժամը 1982թ. Լիբանանի առաջին պատերազմից ի վեր։ Երուսաղեմի այգ
իներից մեկում լրագրողը հանդիպել է հետևակի պահեստազորայինի, որն իր անվան փոխարեն խնդրել է օգտագործել «Յոավ» անունը։ Նա ծառայել է Գազայում նախորդ ամառ, սակայն հիմա այլևս պատրաստ չէ վերադառնալ։ «Այն ժամանակ զգում էի, որ պիտի գնամ՝ աջակցելու եղբայրներիս ու քույրերիս։ Հավատում էի, որ բարդ, բայց կարևոր գործ եմ անում։ Իսկ հիմա այլ կերպ եմ նայում ամեն ինչին»։ Յոավը կարծում է, որ պատանդների կյանքը վտանգի տակ է, մինչ կառավարությունն ամուր բռնած շարունակում է պատերազմը։ «Մենք ուժեղ ենք, կարող ենք հաղթել «Համաս»-ին, բայց հարցը դա չէ։ Խնդիրը մեր երկիրը կորցնելու վտանգն է», ասում է նա։ Գազայում ծառայության ընթացքում Յոավը փորձել է լինել «այնքան բարոյական զինվոր, որքան հնարավոր է»։ Սակայն, քննադատների համոզմամբ, որքան երկար ձգվում է պատերազմը, այնքան դժվար է Իսրայելի կառավարությանը պահպանել պնդումը, թե իբր իր բանակը աշխարհի «ամենաբարոյական» բանակն է։ «Հաարեց» թերթում հրապարակված սյունակում գեներալ Ամիրամ Լևինը գրել էր, որ ժամանակն է, որ զինվորները՝ հատկապես հրամանատարները, մտածեն հրամանները չկատարելու մասին։ «Պատերազմական հանցագործությունների մեջ ներքաշվելու վտանգն ու Իսրայելի բանակի ու հասարակական բարոյականության վրա մահացու հարվածի սպառնալիքը թույլ չեն տալիս մնալ անգործ»։ Իսրայելի քննադատներից ոմանք արդեն իրավական գործընթացներ են սկսել Միջազգային քրեական դատարանում և ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանում՝ պնդելով, որ այդ սահմանները վաղուց հատվել են։ Ի պատասխան՝ վարչապետ Նեթանյահուն կոշտ քննադատության է ենթարկել բողոքողներին՝ հայտարարելով, թե նրանք «մարգինալ տարրեր են, անարխիստներ և իրականությունից կտրված թոշակառուներ, որոնք տարիներ ի վեր չեն ծառայել բանակում»։ Սակայն հարցումները ցույց են տալիս, որ հասարակության շրջանում ձևավորվում է աճող համոզմունք՝ պատանդների վերադարձը պետք է լինի պետության թիվ մեկ գերակայությունը։ Թել Ավիվում հակապատերազմական բողոքի ցույցերը շարունակվում են արդեն մեկ տարուց ավելի։ Ցուցարարները բարձր պահած պահում են պատանդների լուսանկարները, իսկ ոմանք նստում են փողոցում՝ գրկած Գազայի պատերազմի ընթացքում զոհված պաղեստինցի երեխաների նկարները։ Ուղերձների շուրջ ստեղծված բուռն մթնոլորտը, կարծես, մտահոգել է իշխանություններին։ Ապրիլի 20-ին ոստիկանությունը ժամանակավորապես արգելել էր ցույցերի ժամանակ ցուցադրել Գազայի երեխաների լուսանկարներ, ինչպես նաև «ցեղասպանություն» կամ «էթնիկ զտում» գրություններով պաստառներ։ Սակայն կազմակերպիչների դժգոհությունից հետո արգելքը հանվել է։ Մինչ այդ վարչապետ Նեթանյահուն շարունակում է պնդել՝ պատանդներին ազատելու միակ ճանապարհը ռազմական ճնշումն է։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
