Թրամփի «խաղաղության ճյուղը» iPhone-ի համար. Միացյալ Նահանգները տեղի է տալիս Չինաստանի հետ առևտրային պատերազմում
Շաբաթ առավոտյան՝ գրեթե աննկատ, ԱՄՆ մաքսային ծառայությունը հաղորդագրություն է հրապարակել, որը կարող է շրջադարձային լինել համաշխարհային առևտրի մեջ։ Փաստաթղթում թվարկված կոդերի թվում էր նաև «8517.13.00.00» կոդը, որը միջազգային շուկաների մեծ մասին ոչինչ չի ասում, սակայն ԱՄՆ մաքսային համակարգում այն ներկայացնում է սմարթֆոնները։ Սա նշանակում է, որ Չինաստանից ԱՄՆ ներկրվող ապրանքների վրա սահմանված 125% մաքսատուրքից ազատվել է անցյալ տարվա ամենամեծ՝ արժեքով թիվ մեկ չինական արտահանումը՝ սմարթֆոնները, ինչպես նաև մի շարք այլ տեխնոլոգիական ապրանքներ՝ կիսահաղորդիչներ, արևային մարտկոցներ և հիշողության քարտեր։ Այս որոշումը կտրուկ հակասում է ԱՄՆ առևտրի քարտուղար Հովարդ Լութնիկի օրեր առաջ արված հայտարարությանը, ըստ որի՝ մաքսատուրքերի նպատակներից մեկը iPhone-ի արտադրությունը ԱՄՆ տեղափոխելն էր։ Թրամփի վարչակազմը փաստորեն որոշել է Չինաստանի ամենախոշոր և բարձրարժեք արտահանումը չներառել մաքսատուրքերի ցանկում՝ առանց որևէ պաշտոնական հայտարարության։ Եթե այս բացառումը չարվեր, Apple-ի Չենջժոուի գործարանի արտադրանքի վրա նոր մաքսատուրքը սկսելու էր ազդեցություն ունենալ արդեն մի քանի շաբաթում՝ բարձրացնելով iPhone-ների գինը ԱՄՆ-ում։ Counterpoint վերլուծական ընկերության տվյալներով՝ ԱՄՆ-ում վաճառվող iPhone-ների շուրջ 80%-ը արտադրվում է Չինաստանում։ Apple-ի շահութաբերությունն այս մոդելների համար գնահատվում է 40-60% սահմաններում։ Մաքսատուրքի կիրառմամբ iPhone-ների գները կարող էին հասնել $2000-ի՝ մոտ կրկնապատկելով ներկայիս արժեքը։ Apple-ը կարող էր փորձել տարածել այդ ծախսը ամբողջ աշխարհում, սակայն դժվար էր պատկերացնել, որ մնացած երկրները պատրաստ կլինեին «Թրամփի հարկը» վճարել։ Թեև գների նման կտրուկ բարձրացում այս պահին կանխվել է, սպառնալիքը դեռ մնում է, քանի դեռ Չինաստանից ներմուծվող ֆենտանիլի դեմ ուղղված 20% մաքսատուրքը շարունակում է ուժի մեջ մնալ։ Apple-ի գործադիր տնօրեն Թիմ Քուքն այս իրավիճակում առանցքային դերակատարում ունի։ Նա միակ գործիչներից է, որ կարող է հանդիպել և՛ Թրամփի, և՛ Սի Ցզինփինի հետ։ Թեև հնչում է որպես ենթադրություն, միանգամայն հնարավոր է, որ հենց Քուքը կարող է միջնորդ լինել ԱՄՆ-Չինաստան առևտրային հակամարտության կարգավորման հարցում։ Ստացիոնար լուծումների և մատակարարման շղթաների վարպետության համար Քուքն անձամբ ընտրվել էր Սթիվ Ջոբսի կողմից՝ ղեկավարելու Apple-ի գլոբալ արտադրությունը։ Ներկայում իրավիճակն արագ է փոխվում։ Ամերիկյան մամուլի տվյալներով՝ Սպիտակ տան կոշտ գիծ որդեգրած առևտրի հարցերով խորհրդական Փիթ Նավարոն դուրս է մղվում որոշումների գործընթացից, իսկ գլխավոր բանակցող է դառնում ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթը։ Նավարոն հեղինակել էր այն մաթեմատիկական բանաձևը, որով մաքսատուրքերի տոկոսը պետք է համեմատական լիներ ԱՄՆ-ի հետ երկրների առ
ևտրային ավելցուկին՝ հայտարարելով, թե դա «բոլոր խարդախությունների գումարն է»։ Սակայն այժմ ԱՄՆ-ը ընդլայնում է բացառությունները՝ հատկապես այն երկրների համար, որոնք ունեն տեխնոլոգիական արտադրանքի մեծ ավելցուկ։ Capital Economics-ի տվյալներով՝ Չինաստանի արտահանման գրեթե մեկ քառորդն արդեն ազատված է նոր մաքսատուրքից։ Թայվանից՝ 64%, Մալայզիայից՝ 44%, իսկ Վիետնամից և Թաիլանդից՝ շուրջ 30% արտահանումներ նույնպես չկան հարկի տակ։ Ընդհանուր 10% մաքսատուրքից բազմաթիվ բացառություններ են արվել, որոնք հիմնականում վերաբերում են հենց այն երկրներին, որոնց դեմ նախատեսվում էր պայքարել քաղաքականությամբ։ Նոր բանաձևը, փաստորեն, ավելի մեծ զեղչեր է տրամադրում հենց ամենամեծ ավելցուկ ունեցողներին՝ օրինակ՝ Թայվանն ունի 74 միլիարդ դոլարի ավելցուկ ԱՄՆ-ի հետ, իսկ Վիետնամը՝ 124 միլիարդ։ Սա ուղիղ հակառակն է Նավարոյի օրեր առաջ ներկայացրած մոդելին։ Ամեն ինչ սկսվեց «թալանչիները պետք է պատժվեն» սկզբունքով, սակայն 10 օր անց վերածվեց քաղաքականության, որտեղ հիմնական ազատություններ ստանում են հենց այդ «թալանչիները»՝ Չինաստանից բացի։ Միևնույն ժամանակ ԱՄՆ-ի դաշնակից Միացյալ Թագավորությունը, որն ունի 12 միլիարդ դոլարի պակասորդ՝ այսինքն՝ ԱՄՆ-ն ավելի շատ է արտահանում Բրիտանիա, քան ներմուծում, այսօր ունի 25% մաքսատուրք մեքենաների համար, իսկ դեղամիջոցները՝ երկրորդ խոշոր արտահանման ոլորտը, ևս սպասում են նման հարկման։ Սպիտակ տունը գնացել է սկզբունքային հետքաշման։ Մինչև վերջերս հստակ հայտարարում էին, որ 10% մաքսատուրքը չպետք է քննարկման առարկա լինի, սակայն այժմ հենց այդ պակասուրդի պատճառ հանդիսացող ապրանքներն են ազատվում հարկումից։ Սա պարզապես հետքաշում չէ։ Ոմանք այն անվանում են «չեղարկման արվեստ»։ Եթե առաջ փորձում էին խաղալ քառաչափ շախմատ, ապա հիմա մնում են միաչափ «դամայի» մոտ, և անգամ այնտեղ չեն տարբերակում սև ու սպիտակ խաղաքարերը։ ԱՄՆ-ը հիմա բանակցում է ոչ միայն մյուս երկրների, այլ նաև իր ներքին շուկաների և պարտատոմսերի գնորդների հետ։ Մնացած աշխարհը պարզապես հետևում է, թե ինչպես կավարտվի այս խաղը։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
