Եթե Պուտին-Զելենսկի գագաթնաժողով կայանա, որտե՞ղ կարող է անցկացվել
Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև երկկողմ գագաթնաժողովի մասին խոսակցությունները կարծես սկսում են մարել՝ ընդամենը օրեր անց այն բանից հետո, երբ Դոնալդ Թրամփը վստահությամբ հայտարարեց, թե նման հանդիպումը կարող է կայանալ մի քանի շաբաթում։ Հավանական վայրերի թվում հիշատակվում են Ժնևը, Վիեննան, Բուդապեշտը և Ստամբուլը։ Պուտինն ու Զելենսկին նույն սրահում չեն եղել 2019-ից, այսինքն՝ դեռևս մինչև Ռուսաստանի՝ Ուկրաինայի դեմ լայնածավալ ներխուժումը։ ԱՄՆ նախագահը նշել էր, թե «սկսել է պատրաստությունները» գագաթնաժողովի համար՝ ակնարկելով, որ Պուտինը հեռախոսազրույցում համաձայնել է դրան։ Սակայն Կրեմլը անմիջապես ներկայացրեց իր ավելի անորոշ տարբերակը՝ նշելով, որ խոսքը կարող է պարզապես նախարարների մասնակցությամբ բանակցությունների մասին լինել։ Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցն ասել է, որ հանդիպումը կարող է կայանալ «երկու շաբաթվա ընթացքում», բայց ընդգծել է, որ անհայտ է՝ արդյո՞ք Պուտինը կհամարձակվի մասնակցել։ Թրամփը նախազգուշացրել է, որ Ռուսաստանը բարդ իրավիճակում կհայտնվի, եթե չմիանա խաղաղության գործընթացին, սակայն մանրամասները չի բացահայտել։ Թեև Մոսկվան արտաքուստ ցուցադրում է պատրաստակամություն երկկողմ բանակցությունների, իրականում առաջ քաշվող պայմանները գրեթե անհնար է, որ ընդունելի լինեն Կիևի համար։ ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հայտարարել է, որ Պուտինը կհանդիպի Զելենսկու հետ, եթե նախապես քննարկվեն «ամենաբարձր մակարդակին ենթակա բոլոր հարցերը»։ Նման ձևակերպումներն արդեն բազմիցս օգտագործվել են Կրեմլի կողմից՝ մերժելու Ուկրաինայի առաջարկները։ Թրամփի բանագնաց Սթիվ Վիթքոֆը վերջերս ասել էր, որ Ռուսաստանը համաձայնել է Ուկրաինայի անվտանգության որոշակի երաշխիքներին։ Սակայն պարզվել է, որ խոսքը վերաբերում է Մոսկվայի՝ դեռ 2022-ին մերժված առաջարկին, ըստ որի՝ Ռուսաստանը և մի քանի այլ երկրներ կունենային վետոյի իրավունք Ուկրաինայի պաշտպանության հարցում։ Դրանով նաև նախատեսվում էր արգելել արևմտյան զորքերի ներկայությունը Ուկրաինայում՝ փաստացի թողնելով երկիրը անպաշտպան։ Լավրովն ընդգծել է, որ ցանկացած այլ տարբերակ «բացարձակապես անիմաստ» է։ Զելենսկին, իր հերթին, շեշտել է, որ Պուտինի հետ հանդիպումը կարող է տեղի ունենալ միայն այն դեպքում, երբ Կիևի դաշնակիցները համաձայնության գան անվտանգության երաշխիքների շուրջ՝ ներառելով արևմտյան ուժերի աջակցությունը և բացառելով Ռուսաստանի մասնակցությունը։ Հենց այս հակասությունների պատճառով Պուտին-Զելենսկի հանդիպման հավանականությունը գնալով նվազում է։ Այնուամենայնիվ, քննարկումները շարունակվում են՝ թե որտեղ այն կարող է տեղի ունենալ։ Սպիտակ տան բանակցություններից հետո Բուդապեշտը նշվեց որպես հավանական վայր, և հաղորդվեց, որ ամերիկացիները դրան կողմ են։ Հունգարիայի ԱԳ նախարար Պետեր Սիյարտոն հայտարարել է. «Նրանք կարող են ցանկացած պահի գալ Հունգարիա։ Մեզ պետք է ընդամենը մեկ ժամ առաջ նախազգուշացնել, և մենք պատրաստ ենք ապահովել արդար ու անվտանգ պայմաններ»։ Սակայն Բուդապեշտի չեզոքության հարցում կասկածներ կան. վարչապետ Վիկտոր Օրբանը պահպանել է սերտ հարաբերություններ Պուտինի հետ, խոչընդոտել է Ուկրաինայի ֆինանսավորումը և խոստացել է վետո դնել ԵՄ-ին Ուկրաինայի անդամակցության վրա։ «Անկեղծ լինենք՝ Բուդապեշտը մեզ
չի աջակցել»,– ասել է Զելենսկին՝ ընդգծելով, որ նման վայրում բանակցություններ վարելը «բարդ» կլինի։ Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկն էլ դեմ է արտահայտվել Բուդապեշտում հանդիպում անցկացնելուն՝ հիշեցնելով, որ 1994-ին այնտեղ ստորագրված համաձայնագիրը, որով Ուկրաինան հրաժարվեց միջուկային զենքից Ռուսաստանի անվտանգության երաշխիքների դիմաց, հետագայում կորցրեց արժեքը։ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը առաջարկել է Շվեյցարիան, որը երկար տարիներ հարթակ է հանդիսացել միջազգային կարևոր բանակցությունների համար։ Զելենսկին որպես տարբերակ առաջ է քաշել նաև Վիեննան։ Թեև Շվեյցարիան և Ավստրիան ստորագրել են Միջազգային քրեական դատարանի կանոնադրությունը, երկու երկրներն էլ հայտարարել են, որ Պուտինին անձեռնմխելիություն կտրամադրեն խաղաղ բանակցությունների նպատակով այցելելու դեպքում։ Ստամբուլն էլ դիտարկվում է որպես տարբերակ․ Թուրքիայում արդեն իսկ անցկացվել են ռուս-ուկրաինական մի քանի բանակցություններ, որոնք, սակայն, էական արդյունք չեն տվել։ Հռոմի Պապի Վատիկանը և Սաուդյան Արաբիան ևս առաջարկվել են որպես հնարավոր վայրեր։ Մինչդեռ ճակատում պատերազմը չի դադարել։ Ուկրաինան հաղորդել է, որ հարվածել է Ռուսաստանի Ռոստովի նավթավերամշակման գործարանին, իսկ Մոսկվան իրականացրել է վերջին շաբաթների ամենամեծ հարձակումներից մեկը՝ սպանելով մեկին և վիրավորելով մի քանիսին։ «Մինչ օրս Մոսկվայից որևէ ազդանշան չկա, որ պատրաստ է իրական բանակցությունների և պատերազմի ավարտին»,– գրել է Զելենսկին։ «Աճող ճնշում է անհրաժեշտ»։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
