Կարենի առաջին մեծ փորձությունը G7-ում․ ահա հինգ կարևոր խնդիր
Աշխարհի ամենահարուստ երկրների առաջնորդները հավաքվել են Կանադայի Ռոկի լեռներում գտնվող շքեղ լեռնային հանգստավայրում՝ մասնակցելու այս տարվա «Մեծ Յոթնյակի» (G7) գագաթնաժողովին։ Այս կարևոր հանդիպումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ Արևմտյան դաշնակիցները կանգնած են միաժամանակ երեք մայրցամաքներում ծավալվող հակամարտությունների և գլոբալ տնտեսական անորոշության առաջ։ Այս տարի G7-ի նախագահողը Կանադան է, որը Ալբերտա նահանգի Կանանասկիս քաղաքում հյուրընկալում է Իտալիայի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Միացյալ Թագավորության և Ճապոնիայի ղեկավարներին։ Գագաթնաժողովի օրակարգում ընդգծված են գլոբալ տնտեսության և անվտանգության հարցերը։ Սակայն Կանադայի նոր վարչապետ Մարկ Կարենի կողմից նախապես մշակված օրակարգը զգալիորեն փոխվել է Իսրայել-Իրան հակամարտության սրացումով։ Սա նրա առաջին խոշոր միջազգային ելույթն է որպես երկրի ղեկավար, և այն գնահատվելու է մի շարք լուրջ մարտահրավերների ֆոնին։ Ահա հինգ առանցքային հարց, որոնց վրա պետք է ուշադրություն դարձնել․ 1. Կարենի դերը՝ առաջնորդի կարգավիճակ ստանձնելու փորձություն Կարենը նախատեսել էր ցույց տալ, որ Կանադան կարող է՝ առաջնորդել միջազգային ասպարեզում, դառնալ G7-ի ամենաուժեղ տնտեսությունը, նվազեցնել ԱՄՆ-ից կախվածությունը։ Սակայն այժմ օրակարգում գերիշխող է Իրանի շուրջ ճգնաժամը՝ մի թեմա, որի շուրջ համաձայնության հասնելը հեշտ չի լինելու։ Նաև ակնկալվում է, որ Կարենը կարող է բախվել մարտահրավերների՝ կապված ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ համագործակցության ձևի հետ, ով նախկինում հաճախ է հարցականի տակ դրել Կանադայի ինքնիշխանությունը։ 2. Թրամփի վերադարձը և հնարավոր բախումները Թրամփի ներկայությունը գագաթնաժողովում կարող է առաջացնել լարվածություն։ Նրա վերջին նախագահական հաղթանակից հետո գլոբալ օրակարգում ներառվել են միգրացիոն հարցեր, կարևոր հումքեր, անվտանգության խնդիրներ և թմրադեղերի ապօրինի շրջանառություն։ Թրամփը նախատեսում է առանձին հանդիպում Կարենի հետ դեռ գագաթնաժողովի առաջին օրը։ Սա նրա երկրորդ այցն է Կանադա՝ որպես նախագահ։ Առաջինը՝ 2018 թվականին Շառլվուայում, ավարտվեց խզված հարաբերություններով, երբ Թրամփը մետաղների սակագներ սահմանեց Կանադայի, Մեքսիկայի և Եվրոպայի նկատմամբ։ 3. Առանց համաձայնագրի՝ խուսափելու համար անցյալ սխալներից Կարենի նպատակը հստակ է՝ խուսափել 2018-ի պես անպտուղ և խիստ լարված ավարտից։ Նա հայտարարել է, որ կարևոր է պահպանել հետևողականություն՝ թե՛ մասնավոր քննարկումներում, թե՛ հրապարակային հայտարարություններում։ Կանադան այս անգամ չի նախատեսում երկար վերջնական հռչակագիր, փոխարենը կտարածի վեց համատեղ կարճ հայտարարություն՝ հիմնական թեմաների շուրջ՝ անտառային հրդեհներ, կարևոր հումքեր և այլն։ 4. Տնտեսություն, արհեստական բանականություն և անվտանգության ուժեղացում Կանադայի օրակարգը կենտրոնացած է ուժեղ տնտեսությունների կառուցման, խաղաղության ամրապնդման և անվտանգային համագործակցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արհեստական բանակա
նության ներուժին և կենսական հումքերի մատակարարման շղթաների կայունությանը։ Չնայած կլիմայական փոփոխությունների վերաբերյալ լայն համաձայնագրի ակնկալիք չկա, թեման միահյուսված է օրակարգում՝ հատկապես հաշվի առնելով Կանադայի պատմության մեջ ամենալուրջ հրդեհաշիջման տարին՝ 2023-ը։ Այս տարի ևս կարող է կրկնվել նման սցենար։ 5. Ուկրաինան, օտար միջամտությունները և վիճահարույց հրավիրյալները Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին ևս ներկա կլինի, որպեսզի քննարկի Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները, միջազգային աջակցությունը և վերականգնման ֆինանսավորումը։ Մտադրություն կա նաև անդրադառնալ օտար միջամտությանը՝ հատկապես սփյուռքի համայնքների դեմ ուղղված քայլերին։ Բացի G7 մշտական անդամներից, Կանադան հրավիրել է նաև մի շարք առաջնորդների, այդ թվում՝ Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդիին, Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումին և մի շարք այլ երկրների ղեկավարների՝ Ավստրալիայից մինչև Բրազիլիա։ Մոդիի հրավերը հակասական է՝ հաշվի առնելով Կանադայում սիկհ սեպարատիստ Հարդիպ Սինգ Նիջջարի սպանության հետ կապված դիվանագիտական ճգնաժամը։ Այս գագաթնաժողովը Կարենի համար ոչ միայն միջազգային փորձություն է, այլև հնարավորություն՝ ամրապնդելու Կանադայի դիրքերը աշխարհի ամենաազդեցիկ սեղանի շուրջ։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
