Թրամփի ակտիվ խաղաղարար շաբաթը բացահայտում է նրա իրական նպատակները
«Կան տասնամյակներ, երբ ոչինչ չի պատահում, և կան շաբաթներ, երբ տեղի է ունենում ողջ տասնամյակի զարգացումը»։ Այս խոսքերը վերագրում են Վլադիմիր Լենինին։ Իսկ այս շաբաթ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի շուրջ ծավալված դիվանագիտական շփոթը կարծես հաստատում է այդ միտքը։ Ամերիկայի Նախագահ Թրամփը՝ որը մշտապես հայտարարում է «Ամերիկա առաջին հերթին» քաղաքականության մասին, վերջին օրերին ակնհայտորեն գերազանցել է ազգային սահմանները՝ փորձելով ազդել համաշխարհային իրադարձությունների վրա։ Նա ու իր թիմը միաժամանակյա մի քանի քայլեր են ձեռնարկել՝ Մերձավոր Արևելքում կնքել գործարքներ, վերացրել Սիրիայի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները, միջնորդել ԱՄՆ քաղաքացու ազատ արձակումը ՀԱՄԱՍ-ի կողմից, դադարեցրել հարվածները Եմենում հութիների դեմ, նվազեցրել Չինաստանի դեմ կիրառվող մաքսատուրքերը, Ուկրաինային հորդորել բանակցել Ռուսաստանի հետ Թուրքիայում, շարունակել գաղտնի բանակցությունները Իրանի հետ միջուկային համաձայնագրի շուրջ և նույնիսկ հայտարարել, թե իր միջնորդությամբ է կայացել հրադադար Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև։ Սակայն այս դինամիկ զարգացումներից շփոթված են նույնիսկ ԱՄՆ-ի դաշնակիցներն ու ընդդիմախոսները։ «Ուղղակի՝ վաու», — ասել է Լոնդոնում մի դեսպան, — «հնարավոր չէ հետևել ամեն ինչին»։ Թրամփի դիվանագիտական նպատակը՝ շահի միջոցով խաղաղություն Շաբաթվա սկիզբը նշանավորվեց Թրամփի այցով Ծոցի երկրներ, որտեղ նա հանդես եկավ իր դիվանագիտական տեսլականով՝ առևտուր՝ ոչ թե պատերազմ։ Ռիադում ունեցած ելույթում նա հայտարարեց, որ ցանկանում է Մերձավոր Արևելք, որն արտահանում է տեխնոլոգիա, ոչ թե ահաբեկչություն։ Սաուդյան Արաբիայում Թրամփը մեծ ընդունելության արժանացավ և կնքեց համաձայնագրեր, որոնք, ըստ Սպիտակ տան, կարող են բերել մինչև 600 միլիարդ դոլարի ներդրումներ ԱՄՆ-ում։ Նրա հռետորաբանության մեջ բացակայում էին ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների կամ կլիմայական փոփոխությունների մասին խոսքերը։ Նա քննադատեց Արևմուտքի միջամտությունները՝ մեղադրելով «պետություն կառուցողներին» ու «նեոպահպանողականներին», որոնք «ավելի շատ երկրներ են ավերել, քան ստեղծել»։ Չեզոքություն՝ հակամարտությունների հարցում Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև ռազմական լարվածության պարագայում Սպիտակ տունը սկզբում զգուշավորություն ցուցաբերեց։ Փոխնախագահ ՋեյԴի Վենսն ասաց. «Սա մեզ չի վերաբերում»։ Թեև հետագայում ԱՄՆ-ը որոշակի դեր խաղաց հրադադարի հաստատման գործում, սակայն Հնդկաստանի դիվանագետները մերժեցին Թրամփի միջնորդության գաղափարը՝ պնդելով, որ դա երկկողմ համաձայնություն էր։ Արտաքին քաղաքականություն՝ մեկ մարդու ձեռքում Թրամփի որոշումները հիմնականում կայացվում են առանց ներքին համակարգված քննարկումների։ Օրինակ՝ Սիրիայի նոր նախագահի՝ նախկին իսլամիստ Ահմեդ ալ-Շարայի հետ հանդիպումը և պատժամիջոցների վերացումը կատարվել են միայն Թրամփի որոշմամբ՝ Սաուդյան Արաբիայի և Թուրքիայի ազդեցությամբ։ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը, իր հերթին, նախընտրում էր պահպանել պատժամիջոցները՝ որպես ճնշման միջոց։ Թրամփի անկայուն դիրքորոշումը Ուկրաինայի հարցում Անցած շաբաթ Եվրոպայի մի քանի առաջնորդներ այցելեցին Կիև և համատեղ բանակցություններ վարեցին Թրամփի հետ՝ Ուկրաինայի շուրջ։ Թրամփը նախ աջակցեց 30-օրյա հրադադարի պահանջին՝ սպառնալով նոր պատժամիջոցներով։ Սակայն ընդամենը մեկ օր անց, երբ Պուտինը առաջարկեց Ուկրաինայի և Ռուսաստանի հանդիպումը Թուրքիայում, Թրամփը միացավ այդ առաջարկին՝ հրաժարվելով նախօրեի մոտեցումից։ Իսկ հետո կրկին փոխեց դիրքորոշումը՝ հայտարարելով, որ բանակցությունները հնարավոր կլինեն միայն իր և Պուտինի անձնական հանդիպման դեպքում։ Չինաստանի հետ՝ «գործարքի արվեստը» Թրամփը նախ կիրառեց 145% մաքսատուրք Չինաստանի նկատմամբ՝ սրելով առևտրային պատերազմը, բայց երբ շուկաներն անկում ապրեցին, համաձայնեց իջեցնել դրանք մինչև 30%։ Սա արդեն դասական դարձած մեթոդ է՝ առավելագույն պահանջ, սպառնալիք, ապա զիջում և հաղթանակի հռչակում։ Եմեն, Իրան և Իսրայելի ան
հանգստությունները Թրամփը դադարեցրեց Եմենում հրթիռային արշավանքը՝ երկու ամսվա բախումներից հետո՝ հայտարարելով, որ չի սիրում պատերազմ։ Միևնույն ժամանակ, նրա պատվիրակն Իրանի հետ անցկացրեց չորրորդ բանակցային փուլը՝ միջուկային ծրագրի շուրջ։ Թեև լուրջ առաջընթաց չկա, կողմերը հույս ունեն, որ որոշ արդյունքներ հնարավոր կլինեն։ Այս երկու դեպքերում ԱՄՆ-ը գործեց ի հեճուկս Իսրայելի շահերի։ Թրամփը շրջեց Մերձավոր Արևելքում՝ չայցելելով Իսրայել, իսկ Սիրիայի նկատմամբ պատժամիջոցների վերացումն ու Եմենի հրադադարը տեղի ունեցան իսրայելական շահերին հակառակ։ Եզրահանգում՝ շատ աղմուկ, քիչ արդյունք Չնայած Թրամփի տպավորիչ ակտիվությանը, Գազայի ճգնաժամը մնում է չլուծված, ու Իսրայելի նոր ռազմական գործողություն կարող է սկսել։ Սաուդյան Արաբիայի և Իսրայելի հարաբերությունների նորմալացումը դեռ հեռու է։ Ուկրաինայի պատերազմում էլ շոշափելի առաջընթաց չի գրանցվել։ Այնուամենայնիվ, այս շաբաթվա զարգացումներն ավելի հստակ բացահայտեցին Թրամփի դիվանագիտական փիլիսոփայությունը՝ մեկուսացման փոխարեն՝ շահային կապերի ստեղծում, հույսով, որ տնտեսությունը կարող է խաղաղություն ապահովել։ Նա ձգտում է արագ լուծել համաշխարհային խնդիրները՝ կենտրոնանալու համար իր առաջնային թիրախի՝ Չինաստանի վրա։ Սակայն դա կարող է մնալ անկատար նպատակ, քանզի ինչպես կան շաբաթներ, երբ տասնամյակներ են տեղի ունենում, այդպես էլ՝ շաբաթներ, երբ ոչինչ չի փոխվում։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
