Ջասինդա Արդերնի տեղափոխությունը Ավստրալիա. Նոր Զելանդիայի ուղեղների արտահոսքը կրկին ուշադրության կենտրոնում
Ջասինդա Արդերնի տեղափոխությունը Ավստրալիա. Նոր Զելանդիայի ուղեղների արտահոսքը կրկին ուշադրության կենտրոնում Չթռչող թռչունի անունով մականուն ստացած ժողովուրդի համար արտերկիր մեկնելը, ինչ-որ առումով հեգնանքով, վաղուց դարձել է շատ նորօվզելանդացիների կյանքի անցումային ծես։ Վերջին տարիներին երկրից հեռացող «քիվիների» թիվը հասել է ռեկորդային մակարդակի։ Նրանց մեծ մասը գնում է «խրամատի մյուս կողմը»՝ Ավստրալիա։ Այս արտահոսքին վերջերս միացավ նաև նախկին վարչապետ Ջասինդա Արդերնը։ Անցյալ շաբաթ նրա գրասենյակը հաստատեց, որ ընտանիքով տեղափոխվել են Սիդնեյ, որտեղ արդեն նկատվել էին Սիդնեյի հարուստ հյուսիսային լողափերում տուն փնտրելիս։ Արդերնի որոշումը կրկին սուրացրել է քննարկումները Նոր Զելանդիայի՝ իր ամենատաղանդավոր և երիտասարդ քաղաքացիներին պահելու դժվարությունների մասին։ Երկիրը պայքարում է տնտեսության դանդաղման, կյանքի թանկացման ճգնաժամի և բնակարանային սուր պակասի դեմ։ «Արդերնի տեղափոխությունը շատերի համար խորհրդանշական է թվում և արտացոլում է ընդհանուր միտումը։ Ոմանց աչքում դա կարող է ընկալվել որպես լքում», — BBC-ին ասել է Ավստրալիական ազգային համալսարանի միգրացիոն կենտրոնի ղեկավար Ալան Գեմլենը։ Անցյալ տարի ավելի քան 66 հազար նորօվզելանդացի լքել է երկիրը՝ օրական մոտ 180 մարդ։ Այս հոսքը մասամբ փոխհատուցվում է վերադարձողներով, սակայն 5,3 միլիոն բնակչությամբ երկրի համար նման կորուստը զգալի է։ Նոր Զելանդիան համեմատաբար անվտանգ է, հայտնի է հրաշալի բնությամբ և բարձր կյանքի տևողությամբ։ Այդ դեպքում ի՞նչն է մղում հազարավոր մարդկանց հեռանալ։ Երկարաժամկետ միտում է, հատկապես երիտասարդների շրջանում։ Շատերը ձգտում են «արտասահմանյան փորձ» ստանալ (այսպես կոչված OE՝ Overseas Experience), ապա վերադառնալ և արմատներ գցել։ 1970-ականներից ի վեր արտագաղթի ալիքները պարբերաբար ուժգնացել են՝ կապված տնտեսական փոփոխությունների հետ (օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայի հետ առևտրային համաձայնագրերի խզումը կամ Ավստրալիայի աշխատանքային սահմանափակումների թուլացումը)։ Վերջին հինգ տարիներին միտումը կրկին սրվել է։ Ավելին՝ շատ երիտասարդներ այլևս չեն ցանկանում վերադառնալ՝ համարելով, որ երկիրը չի առաջարկում բարեկեցիկ ապագա։ Աշխատանքազրկությունը հասել է վերջին տասնամյակի առավելագույն մակարդակին (բացառությամբ կորոնավիրուսի ժամանակաշրջանի), աշխատավարձերի աճը չի հասցնում գնաճին, մթերային ապրանքների գները զարգացած երկրների շարքում ամենաբարձրերից են։ Բնակարանային ճգնաժամը սաստիկացրել է վարձավճարներն ու տների գները։ Առողջապահության և կրթության ոլորտներում էլ խորացել են անհավասարությունները։ 27-ամյա Նիկոլ Բալանթայնը տասը տարի առաջ Օքլենդի արևելյան արվարձաններից տեղափոխվել է Սիդնեյ։ Սկզբում գրավել են ուսման հնարավորությունները, իսկ այժմ արդեն դժվար է պատկերացնում կյանքը հայրենիքում։ «Սիդնեյը Օքլեն
դի ավելի լավ տարբերակն է։ Ավելի շատ բան է կատարվում, կարիերայի հնարավորությունները շատ ավելի լավ են, և աշխարհին ավելի մոտ է», — ասում է նա։ Նրա եղբայրն էլ է տեղափոխվել։ Դպրոցական ընկերների խմբից ոչ ոք չի մնացել Նոր Զելանդիայում։ Նիկոլը հպարտ է իր քիվի լինելով («Ես միշտ կաջակցեմ All Blacks-ին», — կատակում է), բայց ասում է՝ Ավստրալիայում կարողացել է կառուցել այնպիսի կյանք, ինչը հայրենիքում անհնար էր։ Ավստրալիայում էլ դժվարություններ կան, սակայն աշխատանքի, աշխատավարձի և բնակարանային պայմանների առումով առավելությունները ակնհայտ են։ Վերջին տասնամյակներում Նոր Զելանդիայի արտագաղթողների մոտ կեսը գնացել է հենց Ավստրալիա՝ օգտվելով գործնականում հավասար աշխատանքային իրավունքներից։ Արտագաղթը մեծ ցավ է պատճառում նաև քաղաքական գործիչներին։ «Իմ ավագ որդին տեղափոխվել է Մելբուռն, որովհետև այստեղ աշխատանք չի գտնում», — վերջերս BBC-ին ասել է ընդդիմադիր Լեյբորիստական կուսակցության պատգամավոր Ջինի Անդերսոնը։ Ընտրությունները մոտենում են, և քաղաքական ուժերը խոստանում են լուծումներ՝ սկսած ներգաղթի սահմանափակումից մինչև բնակարանաշինության խթանում։ Իշխող կոալիցիայի ներկայացուցիչները նշում են, որ «ուղեղների արտահոսքը» նոր երևույթ չէ, իսկ վերջին տարիների խորացումը համարում են կորոնավիրուսի հետևանք։ Միաժամանակ որոշ փորձագետներ նշում են, որ արտագաղթը միայն վնաս չի բերում։ Վերադարձողները բերում են նոր փորձառություն, կապեր և կարող են խթանել նորարարությունը։ Բնակարանային նախարար Քրիս Բիշոփը խոստովանում է՝ «ամեն ինչ կատարյալ չէ», և շատ նորօվզելանդացիների մոտ կա խոր անհանգստություն երկրի վիճակի վերաբերյալ։ Իսկ Նիկոլ Բալանթայնը կարծում է, որ Արդերնի տեղափոխությունը կարող է ավելի պարզ բացատրություն ունենալ՝ հանրային անձ լինելով՝ նա դեռևս ենթարկվում է հետապնդումների, իսկ Ավստրալիայում հնարավոր է մի փոքր ավելի աննկատ մնալ։ Արդերնը քաղաքականությունից հեռացել է 2023 թվականի հունվարին, որից հետո աշխատել է Հարվարդում։ Նրա ընտանիքը վերջին տարիներին շատ է ճանապարհորդել և այժմ որոշել է որոշ ժամանակ բնակություն հաստատել Ավստրալիայում՝ «աշխատանքի և Նոր Զելանդիա ավելի հաճախակի այցելությունների հնարավորության համար»։
Թարգմանվել է ԱԲ-ի միջոցով։
